CHAPTER


DOI :10.26650/PB/AA08.2020.001.011   IUP :10.26650/PB/AA08.2020.001.011    Full Text (PDF)

Prof. Dr. Fuat Sezgin’in Arap-İslam Bilimler Tarihi Araştırmalarının Müzikoloji Alanına Katkıları

Bilen Işıktaş

Tarihsel süreç içinde zengin bir miras oluşturan İslam Uygarlığı için müzik yalnızca icra pratiğiyle değil, teorik zenginliğiyle de yazılı literatürün bir parçasını oluşturmuştur. Müzik, Emevi ve Abbasi saraylarından başlayarak bütün İslam devletlerinde gündelik hayatın estetik formlarından biri hâline dönüşmüştür. Antik Yunan’dan Mezopotamya uygarlıklarına, Yakın Doğu’da İslam öncesi ses mirasının farklı kültürel etkileşimlerle ileri taşınması aşamasını temsil eden müzik, kadim İslam geleneğinde gerek teorisyenlerin gerek bilimleri sınıflandırma yolunda eserler veren düşünürlerin daima ilgilendiği bir alan olmuştur. Prof. Dr. Fuat Sezgin, 20. yüzyılda özellikle Arap-İslam bilimler tarihi konusunda ortaya koyduğu etkileyici yapıtları ve dünya çapında elde ettiği tartışılmaz akademik saygınlığıyla yalnızca bilimler tarihi hususunda mekanik ve teknik anlamdaki tespitleri ve orijinal bulgularıyla değil, müzik tarihi literatürüyle de ilgilenmiş ve Johann Wolfgang Goethe Üniversitesi Arap-İslam Bilimler Tarihi Enstitüsü kapsamında birçok önemli eserin neşrine imkân sağlamıştır. Bunun yanı sıra aynı enstitünün müzesinde musıki aletlerinden oluşan bir sergi oluşturmuştur. Buradaki eserler organoloji açısından müzikoloji bilimine büyük malzeme sunmaktadır. Sezgin’in yayınladığı eserler arasında Henry George Farmer’in Doğu Müziği Araştırmaları adlı eseri, Safiyüddin el-Urmevi’nin Kitabu’l Edvâr’ı, İbnü’t-Tehhan’ın Havi’l-fünun ve selvetü’l-mahzun’u, Farabi’nin Kitabü’l Musıka’lKebir’i, Fethullah eş-Şirvân’ye ait olan Mecelle fî’l-musıkî adlı eserleri ilk akla gelenlerdir. Bu çalışma kapsamında büyük bir Şarkiyat âlimi olan Prof. Dr. Fuat Sezgin’in Arap-İslam musıki tarihine yönelik katkı sağlayıcı yayınları ve bu mirası yorumlama biçimine yer verilerektir.


DOI :10.26650/PB/AA08.2020.001.011   IUP :10.26650/PB/AA08.2020.001.011    Full Text (PDF)

Prof. Dr. Fuat Sezgin’s Contributions to Musicology With Studies on the History of Arabic-Islamic Sciences

Bilen Işıktaş

Developing a rich heritage over the course of history, Islamic Civilization has employed music not only in terms of its performance, but also in written literature, drawing on an abundance of theories. Starting from the Umayyad and Abbasid palaces, music turned into an aesthetic form of daily life in all Islamic countries. From Ancient Greece to Mesopotamian civilizations and to the Near East, music has signified an advancement of pre-Islamic sound heritage with a variety of cultural interactions. In ancient Islamic tradition, music has always drawn the attention of theoreticians as well as thinkers who created works of scientific classification. In the 20th century, Professor Doctor Fuat Sezgin has earned an indisputable academic prestige worldwide, producing an impressive body of work on the history of Arab-Islamic sciences. He has not only made mechanical and technical discoveries, led original findings in the history of sciences, but also showed interest in the literature of music history as well, producing numerous important works at the Institute for the History of Arabic-Islamic Science in Johann Wolfgang Goethe University. Meanwhile, he curated an exhibition of musical instruments at the museum of the institute, which provides a wealth of material for the organology branch of musicology. Major works that Sezgin published include Studies in Oriental Music by Henry George Farmer, Kitab al Adwar (Book of Musical Modes) by S Al-Urmawi, Hawi al-Funun and Salwat al-Mahzun by Ibn al-Tahhan, Kitab al-Musiqa al-Kabir (the Great Book of Music) by Farabi, Mecelle fî’l-musıkî by Fethullah esh-Shirwan. This paper looks into the publications of Prof. Dr. Fuat Sezgin, the great scholar of the Orient, in terms of how they contribute to the Arab-Islamic history of music and the way in which he interprets this heritage.



References

  • Arslan, F. (2007). Safiyyüddin-i Urmevi ve Şerefiyye risalesi. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. google scholar
  • Arslan, F. (2015). Musiki biliminin temellerini atan Fârâbi ve “millî musiki” tartışmalarında, hakkındaki spekülasyonlar. F. Arslan (Ed.), İslam Medeniyetinde Mûsiki içinde (s. 59–86). İstanbul: Beyan Yayınları. google scholar
  • Ateş, A. (1964). Helmutt Ritter. Şarkiyat Mecmuası, 5, 2–3. Başkan, M. (2016). Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften. TDV İslam Ansiklopedisi, ek 1, 641–642. google scholar
  • Bedevi, A. (2010). Avrupa’da mimari ve müziğin oluşumunda Müslümanların rolü. Batı Düşüncesinin Oluşumunda İslam’ın Rolü içinde (s. 41-51). İstanbul: İz Yayıncılık. google scholar
  • Bohlman, P. V. (2002). World Music, A Very Short Introduction. New York: Oxford University Press. Coakley, J. F. (1995). Urmiye. The Encyclopaedia of Islam, 10, 897. google scholar
  • Farabi, (1955). İlimlerin Sayımı (A. Ateş, Çev.). İstanbul: Maarif Vekâleti Yayınları. google scholar
  • Farmer, H. G. (1929). A History of Arabian Music to the XIIIth Century. London: Luzac & Co., google scholar
  • Farmer, H. G. (1937). Turkish Instruments of Music in the Seventeenth Century as Described the Siyāhatnāma of Ewliyā Chelebi. Glasgow. google scholar
  • Farmer, H. G. (1967). Safiyeddin. TDV İslam Ansiklopedisi, 10, 63. google scholar
  • Farmer, H.G. (1999). Onyedinci Yüzyılda Türk Çalgıları (H. Gökçen, Çev.). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. google scholar
  • Goody, J. (2017). Rönesanslar (B. Tırnakçı, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları. Gökçen, İ. (2018). Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Çalgılar. İstanbul: Ürün Yayınları. google scholar
  • Işıktaş, B. (2018). Peygamber’in Dâhi Torunu: Şerif Muhiddin Targan, Modernleşme, Bireyselleşme, Virtüozite. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. google scholar
  • İnalcık, H. (2013). Şâir ve Patron: Patrimonyal Devlet ve Sanat Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme. Ankara: Doğu Batı Yayınları. google scholar
  • İnalcık, H. (2015). Has-bağçede ‘Ayş u Tarab’ Nedimler, Şairler, Mutribler. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları. google scholar
  • Katz, I. J. (2015). Henry George Farmer and the First International Congress of Arab Music (Cairo 1932). Leiden: Brill Academy. google scholar
  • Kemal, N. (1962). Renan Müdafaanamesi (İslamiyet ve Maarif) (M. F. Köprülü, Yay. Haz.). Ankara: Milli Kültür Yayınları. google scholar
  • Kümmel, W. F. (1977). Musik und Medizin: ihre Wechselbeziehungen in Theorie und Praxis von 800 bis 1800. Freiburg Br. u.a.: Alber. Ma google scholar
  • z, A. (2014.) Onuncu Yüzyılda İslam Medeniyeti- İslam’ın Rönesans’ı (S. Şaban, Çev.). İstanbul: İnsan Yayınları. google scholar
  • Neubauer, E. E. (1987/1988). Henry George Farmer on oriental music. Zeitschrift für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften, 4, 219–227, google scholar
  • Nykl, A. R. (1946). Hispano-Arabic Poetry and Relations with the Old Provencal Troubadours, Baltimore. Ökten, S. (1995). Henry George Farmer. TDV İslam Ansiklopedisi, 12, 174–175. Öztürk, O. M. (2012). 15. yüzyıl Osmanlı müziğinde şube kavramı ve hermetik gelenek: Hızır bin Abdullah’ı anlamak. Doğu Batı Dergisi: Önce Müzik Vardı, 62, 126. google scholar
  • Pekin, E. (2012). Evliya Çelebi müzikte değişimin neresinde. N. Tezcan (Ed.), Çağının Sıra dışı Yazarı Evliya Çelebi içinde (s. 307–345). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. google scholar
  • Renan, E. (1949). Nutuklar-Konferanslar (Z. İshan, Çev.). İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları. google scholar
  • Robson, J. (1966). Obituary Dr. Henry George Farmer. JRAS, 1-2, 164–165. google scholar
  • Sezgin, F. (2008). İslam’da Bilim ve Teknik. 5 cilt. İstanbul: İBB Yayınları. Sezgin, F. (2010). Tanınmayan Büyük Çağ. İstanbul: Timaş Yayınları. google scholar
  • Sezgin, F. (2014). Frankfurt Üniversitesi Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü’nün 30. Kuruluş Yıldönümü Özel Yayını, S. Aydüz (Ed.), 1984 Yılından 2011 Yılına Kadar Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü Yayınlarına Yazılan Avrupa Dillerindeki Önsözler içinde. İstanbul: Timaş Yayınları. google scholar
  • Sezgin, F. (2019). Bilim Tarihi Sohbetleri. Söyleşi: Sefer Turan. İstanbul: Pınar Yayınları. google scholar
  • Turan, N. S. (2013). Alman şarkiyatçılığının İstanbul’daki piri: Helmutt Ritter. Evrensel Kültür Dergisi, 363, 59–64. google scholar
  • Uygun, M. N. (1999). Safiyüddin Abdülmü’min Urmevi ve Kitâbü’l-Edvârı. İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı. google scholar


SHARE




Istanbul University Press aims to contribute to the dissemination of ever growing scientific knowledge through publication of high quality scientific journals and books in accordance with the international publishing standards and ethics. Istanbul University Press follows an open access, non-commercial, scholarly publishing.