Araştırma Makalesi


DOI :10.26650/di.2021.32.2.994214   IUP :10.26650/di.2021.32.2.994214    Tam Metin (PDF)

Türk Pozitif Hukukuyla Mukayeseli Olarak Modernleşme Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunda İçtima: Hakaret Suçu Örneği

Muhammed Emin Kızılay

Yargı alanında Hanefî fıkhının uygulama alanı bulduğu Osmanlı Devleti, Batı etkisiyle birlikte bu alandaki birikimini kanunlaştırmaya başlamıştır. Böylece yeni birtakım kavramlar ve teknik konular da Osmanlı hukuk diline girmiştir. Bunlardan bir tanesi içtimadır. Birden fazla suçun tek bir kişide toplanmasını ifade eden bu terim, Hanefî fıkhındaki tedâhül kavramına yakın bir anlam ifade etmektedir. Fakat her iki hukuk sisteminin konuyu ele alışında farklılıklar vardır. Tanzimat Dönemi’nde yaşanan kanunlaştırma faaliyetlerinde genel olarak Hanefî fıkhına bağlı kalınmaya çalışılmışsa da içtima gibi bazı teknik konularda fıkhî birikim göz ardı edilmiştir. Bu durum dönemin yargı uygulamasında da görülmektedir. Döneme ait dava kayıtlarına ulaşmada ise 1286/1869 yılında toplumu bilgilendirerek örneklik teşkil etmesi için yayımlanan Vakâyi-i Zabtiyye gazetesi önemli bir kaynaktır. Çalışmada gazetenin yayımlandığı dönemde yürürlükte olan 1274/1858 tarihli Ceza Kanunnâmesi, dava kayıtları ve günümüz Türk pozitif hukuku üzerinden içtima sistemi karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır. Konunun sınırlandırılması için de içtima sistemi sadece hakaret suçlarıyla ilgili dava kayıtları üzerinden incelenecektir.

DOI :10.26650/di.2021.32.2.994214   IUP :10.26650/di.2021.32.2.994214    Tam Metin (PDF)

Comparative Analysis of the Aggregation of Offences under Ottoman Criminal Law during the Modernization Period and Current Turkish Positive Law: A Case Study of Insult

Muhammed Emin Kızılay

Under western influence, the Ottoman Empire began the practice of accumulation of legislation in its judicial system. Thus, certain new concepts and technical issues, such as the aggregation of offences (ijtima), were coined in Ottoman legal jargon. This concept, which attributes more than one crime to an individual, has similar meaning to tadahul in Hanafi fiqh. However, there is a major difference between the two legal systems. Although the Ottoman judicial system generally tried to abide by Hanafi fiqh in its legislative activities during the Tanzimat period, it deviated from the fiqh system on some technical issues. To clearly consider this situation in practice, it is necessary to look at the court records of the period. Vakâyi-i Zabtiyye newspaper, which was in publication from 1286 to 1869, is an important source, as it contains court records of the period. In this study, the aggregation system in the Ottoman Criminal Code, dated 1274– 1858, which was in force at the time the newspaper was published, will be analysed. It will be compared with the case records under current Turkish positive law. The scope of the study is limited to the aggregation of offences through case records related to insult crime.


GENİŞLETİLMİŞ ÖZET


The modernization of the Ottoman Empire resulted in several innovations in the fields of jurisdiction and law. During the Tanzimat period, one of the innovations included the accumulation of legislation, which was similar to the Hanafi fıqh system, for which casuistry was abided by in the Classical period. Even though it was similar to the Hanafi fıqh, there were certain points of digression. For instance, insult, which represents crimes against a person’s honour and dignity in Turkish positive law today, was also part of the first Penal Code (1256–1840 Criminal Code), which was enacted during the Tanzimat period. It moved from the fact that shariah aims to protect a person’s dignity and honour and it imposes various penal sanctions on those who commit these offences. In the Kânûn-i Cedîd dated 1267-1851, the content about the offence of insult was similar to the previous law; however, this law is a text where fiqh terms were used more frequently, and it was relatively similar to the Hanafi fıqh system. In the Penal Code dated 1274/1858, offences of insult were tailored according to the French Penal Code, and the role of fiqh in preparing this law was to inspect whether the articles in the law were in accordance with shariah or not. Therefore, fiqh played a less decisive role in the legislative activities in which it was previously very influential. Moreover, the law texts, which are prepared using western ideals, do not offend against shariah. Thus, in relation to certain technical matters, some western practices were directly adopted as part of the system. For this reason, fiqh did not play a decisive role on these technical matters. An example is the term “aggregation (ijtima)” in Turkish positive law, which means the connecting and gathering of two or more crimes and punishments. Aggregation (ijtima) was adopted in the Turkish judicial system during the Tanzimat period, and although it was not a recognized term in legal texts, the system was used in court judgments. Within this framework, certain regulations were made in the 1879 Code of Criminal Procedures regarding the method to be followed in case of the aggregation of more than one offence against an individual. The Ottoman jurisprudence of the period discussed the matter at length by citing the practices all over the world. However, there were discussions regarding whether this system was a part of fiqh and whether it was in accordance with shariah or not. Such discussions only became apparent after one and a half century in contemporary Islamic Law studies. As a matter of fact, in these studies, theoretical comparisons of today’s law and fiqh in the Tanzimat period were made, during which the transition process from shariah to secular law was ignored. Tedahul was the term used to describe the provisions to be applied in cases where a person commits more than one offence. Despite their common traits, the viewpoints and fundamental philosophies of tedahul and the aggregation system are distinct. In relation to fiqh, the person whose dignity has been hurt is of central importance. Thus, when personal rights (huquq al-ibad) are harmed through more than one offence, the punishment to be given is a single one. This is because personal rights are considered weaker than public rights (huquq Allah) and are therefore in need of more protection. In the aggregation system of the Tanzimat period, when offences of same or different types were committed against a single person or multiple people, the light punishment stipulated in the law was considered an aggravating circumstance for the severe penalty. With the Code of Criminal Procedures of 1879, it was acknowledged that the most severe of the stipulated punishments would be meted out and the light one would already be included in the severe one. Nevertheless, in today’s Turkish positive law, unlike the Ottoman positive law, the offences are aggregated. In this system, rather than aggregating different penalties stipulated for each crime, the violation of multiple norms caused by one or more acts is considered a single crime. In this system, similar to fiqh, legal dignity affected by the offence is ignored, and many types of violations of norms are aggregated as much as possible. In this way, it can be understood that the suffering of the victim is ignored in favour of the criminal. 


PDF Görünüm

Referanslar

  • Ahmet Lütfi. Kanun-ı Cedîd (Mirât-ı Adalet İçerisinde). İstanbul: Matbaa-i Nişân Berberyan, 1304. google scholar
  • Akgündüz, Ahmet. Ceza Kanunnâme-i Humâyûnu (Mukayeseli İslâm ve Osmanlı Hukuku Külliyatı İçerisinde). Diyarbakır: Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 1986. google scholar
  • Ali Efendi, Şeyhülislam Çatalcalı. Açıklamalı Osmanlı Fetvaları. Editör H. Necati Demirtaş. İstanbul: Kubbealtı Neşriyat, 2011. google scholar
  • Avcı, Mustafa. “İslam ve Osmanlı Ceza Hukukunda İçtima”. Kırıkkale Hukuk Mecmuası 1, sy 1 (2021): 1-30. google scholar
  • ———. Osmanlı Ceza Hukuku Özel Hükümler. 3. bs. Ankara: Adalet Yayınevi, 2018. google scholar
  • Aydın, Devrim. “Türk Ceza Kanunu’nda Hakaret Suçu”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 19, sy 2 (2013): 879-918. google scholar
  • Aydın, Mehmet Âkif. “Batılılaşma”. İçinde TDV İslam Ansiklopedisi, 5:162-67. İstanbul: TDV Yayınları, 1992. google scholar
  • Aynî, Bedruddin. el-Binâye şerhu’l-Hidâye. 13 c. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2000. google scholar
  • Aziz, Mehmet. Mufassal Nazariyat-ı Ceza. İstanbul: Şirket-i Mürettebiye Matbaası, 1316. google scholar
  • Bâbertî, Ekmelüddîn Muhammed b. Mahmûd b. Ahmed. el-İnâye şerhu’l-Hidâye (el-Hidâye ile birlikte). 10 c. Beyrut: Dâru’l-Fikr, t.y. google scholar
  • Bardakoğlu, Ali. “Hak”. İçinde TDV İslam Ansiklopedisi, 15:139-51. İstanbul: TDV Yayınları, 1997. google scholar
  • Başoğlu, Tuncay. “Ta‘zir”. İçinde TDV İslam Ansiklopedisi, 40:198-202. İstanbul: TDV Yayınları, 2011. google scholar
  • Baytemir, Erdal. Cinsel Dokunulmazlığa, Kişi Hürriyetine ve Genel Ahlaka Karşı Suçlar. Ankara: Adalet Yayınevi, 2007. google scholar
  • Begavî, Ebû Muhammed Muhyissünne el-Hüseyn b. Mes‘ûd b. Muhammed el-Ferrâ’. et-Tehzîb. 8 c. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1997. google scholar
  • Bilmen, Ömer Nasuhi. Hukuk-ı İslâmiyye ve Istılâhât-ı Fıkhiyye Kamusu. 8 c. İstanbul: Ravza Yayınları, 2013. google scholar
  • Boşgezenyan, Artin. Kanun-ı Cezanın Mevâdd-ı Kâime ve Muaddelesi Hakkında Teşrih ve Tenkit. İstanbul: Matbaa-ı Âmire, 1327. google scholar
  • Boynukalın, Mehmet. “Sövme”. İçinde TDV İslam Ansiklopedisi, 37:397-98. İstanbul: TDV Yayınları, 2009. google scholar
  • Buhârî, Alâüddîn Abdülazîz b. Ahmed b. Muhammed. Keşfü’l-esrâr fî şerhi Usûli’l-Pezdevî. 4 c. Kahire: Dâru’l-Kitâbi’l-İslâmî, t.y. google scholar
  • Cessâs, Ahmed b. Ali Ebubekr er-Râzî. Şerhu muhtasari’t-Tahâvî. 8 c. Beyrut: Dâru’l-Beşâiri’l-İslâmiyye, 2010. google scholar
  • Ceza Kanunnâme-i Humâyunu. İstanbul: Matbaa-ı Osmâniye, 1300. google scholar
  • Damad Efendi, Abdurrahman b. Muhammed b. Süleyman. Mecmau’l-enhur fî şerhi mülteka’l-ebhur. 2 c. Beyrut: Dâru İhyai’t-Turasi’l-Arabî, t.y. google scholar
  • Demirtaş, H. Necati. Fetvaları ile Şeyhülislam Ebüssu’ud Efendi. İstanbul: Akıl Fikir Yayınları, 2016. google scholar
  • Doğan, Recep. “Hakaret Suçu ve AİHM Kararlarında İfade Özgürlüğünün Sınırları”. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, sy 17 (2021): 191-239. google scholar
  • Erdoğan, Mehmet. Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. 4. bs. Ensar Neşriyat, 2013. google scholar
  • Erturhan, Sabri. İslam Ceza Hukukunda İçtima. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2003. google scholar
  • Fahreddin. Memnu’ Fiillerin ve Cezalarının İctimâı. İstanbul: Yeni Matbaa, 1926. google scholar
  • Feyzioğlu, Metin, ve Devrim Güngör. “Cezaların Toplanması ve Koşullu Salıverilme İlişkisi”. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, sy 69 (2007): 51-54. google scholar
  • Feyzullah Efendi, Şeyhülislam. Fetava-yı Feyziye. İstanbul: Klasik Yayınları, 2009. google scholar
  • Gayretli, Mehmet. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Kanunlaştırma Çalışmaları. İstanbul: Nizamiye Akademi, 2015. google scholar
  • Göktürk, Neslihan. “Türk Hukuku’nda Suçların İçtimaı”. Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi 2, sy 1-2 (2014): 31-59. google scholar
  • Hacak, Hasan. “İslam Hukukunun Klasik Kaynaklarında Hak Kavramının Analizi”. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2000. google scholar
  • Hasan, Taha Hamid, ve Ahmed Geylan. “İslam Ceza Hukukunda ve Pozitif Hukukta Aynı Amaca Yönelik Suçların Gerçek İçtimai”. İçinde İslam Ceza Hukuku, editör Abdurrahman Eren ve Refik Korkusuz, çeviren Osman Güman, 826-45. İstanbul: Lale Yayıncılık, 2017. google scholar
  • Haskefî, Alâüddîn Muhammed b. Alî b. Muhammed. ed-Dürrü’l-muhtâr şerhu tenvîri’l-ebsâr ve Câmii’l-bihâr. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2002. google scholar
  • İbn Âbidîn, Muhammed Emîn b. Ömer b. Abdilazîz el-Hüseynî. Reddü’l-muhtâr ale’d-dürri’l-muhtâr. 2. bs. 6 c. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1992. google scholar
  • İbn Nüceym, Sirâceddin. en-Nehru’l-fâik şerhu kenzi’d-dekaik. 1. bs. 7 c. Beyrut: Dâru Kitâbi’l-İlmiyye, 2002. google scholar
  • İbn Nüceym, Zeynüddin. Bahru’r-râik şerhu kenzi’d-dekaik (Tekmiletü Tûrî ve Minhatü’l-hâlik ile Birlikte). 8 c. Kahire: Dâru’l-Kitâbi’l-İslâmî, t.y. google scholar
  • İbn Rüşd. Bidâyetü’l-müctehid ve nihâyetü’l-muktesıd. 4 c. Kahire: Dâru’l-Hadis, 2004. google scholar
  • İbnü’l-Hümâm, Kemalüddin. Feth’ul-kadîr. 10 c. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1970. google scholar
  • İbnü’ş-Şıhne, Lisânüddin. Lisânü’l-hükkâmfîma'rifeti’l-ahkâm. Kahire: el-Bâbî el-Halebî, 1973. google scholar
  • Karakaş Doğan, Fatma. “Türk Ceza Hukukunda Cezaların İçtimaı Kurumunun Düzenlenmesi Gerektiği Üzerine”. Ankara Barosu Dergisi, sy 3 (2011): 86-104. google scholar
  • Kâsânî, Alâüddîn Ebû Bekr b. Mes'ûd b. Ahmed. Bedâiu’s-sanâi 'fitertîbi’ş-şerâi. 2. bs. 7 c. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1986. google scholar
  • Koca, Mahmut, ve İlhan Üzülmez. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. 6. bs. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2013. google scholar
  • ———. Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler. Ankara: Adalet Yayınevi, 2013. google scholar
  • Koç, Mehmet. “Osmanlı Hukukunda Ta‘zir Suç ve Cezaları”. Doktora Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2017. google scholar
  • Köken, Enes. “Şerefe Karşı Suçlar”. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, sy 6 (2016): 281-309. google scholar
  • Kudûrî, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Ebî Bekr Muhammed b. Ahmed el-. et-Tecrîd. 2. bs. 12 c. Kahire: Dâru’s-Selâm, 2006. google scholar
  • Küveyt Vakıflar ve Din İşleri Bakanlığı. el-Mevsûatü’l-Fıkhiyyeti’l-Kuveytiyye. 45 c. Kuveyt: Dârü’s-Selâsil, 1404. google scholar
  • Mehmed Reşâd. Mi’yâr-ı Ceza: Kanun-ı Ceza Şerhi. İstanbul: Dâru’t-Tıbâati’l-Âmire, 1303. google scholar
  • Molla Hüsrev, Mehmed b. Ferâmuz. Dürerü’l-hükkâm şerhu gureri’l-ahkâm. 2 c. Dâr-u İhyai’l-Kütübi’l-Arabî, t.y. google scholar
  • Nazeret Haçariyan. Mebâdi-i Hukuk-ı Ceza. İstanbul: Şirket-i Mürettebiye Matbaası, 1306. google scholar
  • en-Nemerî, İbn-i Abdilberr -. Kâfî fî fıkhi ehli’l-Medîneti’l-Mâlikî. 2. bs. 2 c. Riyâd: Mektebetü’r-Riyâd el-Hadise, 1980. google scholar
  • Nugay, Kübra. “XIX. Yüzyıl Ortak Ceza Hukuku Dilinin Oluşumu: Osmanlı’da Ta’zîrin Kalkması”. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2020. google scholar
  • Özgenç, İzzet. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. 11. bs. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2015. google scholar
  • Sami Bey. Mirât-ı Kanun-ı Ceza: Kanun-ı Ceza Şerhi. 2. bs. Dersaadet: Matbaa-i Kütübhane-i Cihan, 1324. google scholar
  • es-Serahsî, Ebû Bekr Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed-. el-Mebsût. 30 c. Beyrut: Dâru’l-Marife, 1993. google scholar
  • Şentop, Mustafa. Tanzimat Dönemi Osmanlı Ceza Hukuku: Kanunlar-Tadiller-Layihalar-Uygulama. İstanbul: Yaylacık Matbaası, 2004. google scholar
  • eş-Şirbînî, Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed el-Hatîb. Muğni’l-muhtâc ilâ ma'rifeti me'ânî elfâzi’l-Minhâc. 6 c. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1994. google scholar
  • Tatar, Bülent. “Türk Ceza Hukukunda Hakaret Suçları (Şerefe Karşı Suçlar)”. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009. google scholar
  • Tevfik Tarık. Yeni Kanun-ı Ceza. Dersaadet: Şems Matbaası, 1329. google scholar
  • Unan, Fahri. “Sahn-ı Semân”. İçinde TDV İslam Ansiklopedisi, 35:532-34. İstanbul: TDV Yayınları, 2008. google scholar
  • Usûl-i Muhâkemât-ı Cezaiyye Kanunu. İstanbul: Sancakçıyan Matbaası, 1296. google scholar
  • Yalçın Sancar, Türkan. “Yeni Türk Ceza Kanunu’nda ‘Zincirleme Suç’”. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, sy 70 (2007): 244-59. google scholar
  • Yerganyan, Diran. Kanun-ı Ceza Dersleri. 2. bs. 2 c. Dersaadet: Becidyan Matbaası, 1326. google scholar
  • Zeylaî, Osman b. Ali. Tebyînü’l-Hakaik Şerhu Kenzi’d-Dekaik (Şelebî’nin Hâşiyesiyle Birlikte). 6 c. Kahire: Dâru’l-Kitâbi’l-İslâmî, 1896. google scholar

Atıflar

Biçimlendirilmiş bir atıfı kopyalayıp yapıştırın veya seçtiğiniz biçimde dışa aktarmak için seçeneklerden birini kullanın


DIŞA AKTAR



APA

Kızılay, M.E. (2021). Türk Pozitif Hukukuyla Mukayeseli Olarak Modernleşme Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunda İçtima: Hakaret Suçu Örneği. darulfunun ilahiyat, 32(2), 457-481. https://doi.org/10.26650/di.2021.32.2.994214


AMA

Kızılay M E. Türk Pozitif Hukukuyla Mukayeseli Olarak Modernleşme Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunda İçtima: Hakaret Suçu Örneği. darulfunun ilahiyat. 2021;32(2):457-481. https://doi.org/10.26650/di.2021.32.2.994214


ABNT

Kızılay, M.E. Türk Pozitif Hukukuyla Mukayeseli Olarak Modernleşme Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunda İçtima: Hakaret Suçu Örneği. darulfunun ilahiyat, [Publisher Location], v. 32, n. 2, p. 457-481, 2021.


Chicago: Author-Date Style

Kızılay, Muhammed Emin,. 2021. “Türk Pozitif Hukukuyla Mukayeseli Olarak Modernleşme Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunda İçtima: Hakaret Suçu Örneği.” darulfunun ilahiyat 32, no. 2: 457-481. https://doi.org/10.26650/di.2021.32.2.994214


Chicago: Humanities Style

Kızılay, Muhammed Emin,. Türk Pozitif Hukukuyla Mukayeseli Olarak Modernleşme Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunda İçtima: Hakaret Suçu Örneği.” darulfunun ilahiyat 32, no. 2 (May. 2022): 457-481. https://doi.org/10.26650/di.2021.32.2.994214


Harvard: Australian Style

Kızılay, ME 2021, 'Türk Pozitif Hukukuyla Mukayeseli Olarak Modernleşme Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunda İçtima: Hakaret Suçu Örneği', darulfunun ilahiyat, vol. 32, no. 2, pp. 457-481, viewed 26 May. 2022, https://doi.org/10.26650/di.2021.32.2.994214


Harvard: Author-Date Style

Kızılay, M.E. (2021) ‘Türk Pozitif Hukukuyla Mukayeseli Olarak Modernleşme Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunda İçtima: Hakaret Suçu Örneği’, darulfunun ilahiyat, 32(2), pp. 457-481. https://doi.org/10.26650/di.2021.32.2.994214 (26 May. 2022).


MLA

Kızılay, Muhammed Emin,. Türk Pozitif Hukukuyla Mukayeseli Olarak Modernleşme Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunda İçtima: Hakaret Suçu Örneği.” darulfunun ilahiyat, vol. 32, no. 2, 2021, pp. 457-481. [Database Container], https://doi.org/10.26650/di.2021.32.2.994214


Vancouver

Kızılay ME. Türk Pozitif Hukukuyla Mukayeseli Olarak Modernleşme Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunda İçtima: Hakaret Suçu Örneği. darulfunun ilahiyat [Internet]. 26 May. 2022 [cited 26 May. 2022];32(2):457-481. Available from: https://doi.org/10.26650/di.2021.32.2.994214 doi: 10.26650/di.2021.32.2.994214


ISNAD

Kızılay, MuhammedEmin. Türk Pozitif Hukukuyla Mukayeseli Olarak Modernleşme Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunda İçtima: Hakaret Suçu Örneği”. darulfunun ilahiyat 32/2 (May. 2022): 457-481. https://doi.org/10.26650/di.2021.32.2.994214



ZAMAN ÇİZELGESİ


Gönderim11.09.2021
Kabul19.11.2021
Çevrimiçi Yayınlanma19.11.2021

LİSANS


Attribution-NonCommercial (CC BY-NC)

This license lets others remix, tweak, and build upon your work non-commercially, and although their new works must also acknowledge you and be non-commercial, they don’t have to license their derivative works on the same terms.


PAYLAŞ




İstanbul Üniversitesi Yayınları, uluslararası yayıncılık standartları ve etiğine uygun olarak, yüksek kalitede bilimsel dergi ve kitapların yayınlanmasıyla giderek artan bilimsel bilginin yayılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. İstanbul Üniversitesi Yayınları açık erişimli, ticari olmayan, bilimsel yayıncılığı takip etmektedir.