Araştırma Makalesi


DOI :10.26650/mcd2021-1074336   IUP :10.26650/mcd2021-1074336    Tam Metin (PDF)

İdarî Teâmüllerin Türk Vergi Hukukuna Kaynak Olma Vasfı

Mehmet Alpertunga Avci

Pozitif ve normatif hukuk arasındaki ilişki ele alınırken; yazılı hukukun dayanaklarından olan örf ve âdetin ve bunların uygulamadaki tezahürü olan idarî teâmüllerin, vergi hukukunun kaynağı olarak kabul edilip edilmeyeceğinin belirlenmesi gerekir. Zira vergilerin kanunîliği ilkesi gereğince, vergi kanunlarında yer almayan bir örf ve âdetin vergi hukuku açısından kaynak olması ve buna dayanarak vergilendirme işleminin tesis edilmesi mümkün değildir. Örf ve âdete atıf yapan kanunlar dairesinde, bunların vergi hukukuna kaynak olacağı ise açıktır. Oysaki vergi kanunlarında idarenin takdir yetkisine bırakılan konularda görünür hale gelen idarî teâmüllerin birer kaynak olarak kabul edilip edilemeyeceği konusu belirsizdir. Çoğu vergi hukuku kavramı ve ilkesi idare hukuku teorisi üzerine inşa edildiğinden; vergi ve idare hukuku arasındaki yakın ilişkiden istifade ederek, vergisel idari teâmüllere ilişkin bu belirsizliğin üstesinden gelinebilir. Bu çalışma, idarî teâmüllerin Türk Vergi Hukuku’na kaynak olma potansiyelini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntemsel olarak; idare hukukunun örf ve âdete ve idarî teâmüllere yönelik doktrininden, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay’ın hukukî güvenlik ilkesine atıf yapan kararlarından yararlanmıştır. Nihayetinde, kanunların idarenin takdir yetkisine bıraktığı konularda oluşan idarî teâmüllerin, kanunî idare ve vergilerin kanunîliği ilkelerine aykırı olmaması kaydıyla; hukukî istikrarı, belirliliği ve öngörülebilirliği sağlamak, kazanılmış hakları korumak ve haklı beklentileri karşılamak için vergi hukukunun kaynağı olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır.

DOI :10.26650/mcd2021-1074336   IUP :10.26650/mcd2021-1074336    Tam Metin (PDF)

Qualification of Administrative Practices as a Source for Turkish Tax Law

Mehmet Alpertunga Avci

In considering the relationship between positive and normative law, one must determine whether customs, one of the grounds of written law and administrative practices, and the manifestations of customs in practice, would be accepted as a source of law. Because, for example, an uncodified custom could not be a source of tax law, it would be impossible to take taxational action based solely on custom as the underlying principle of the legality of taxes. Nevertheless, it is apparent that legally codified customs will be the source of tax law. However, it is less certain whether the administrative practices that become visible when a law leaves enforcement to the tax administration’s discretion could be considered a similar legal source. The close relationship between tax and administrative law could be taken advantage of to overcome this uncertainty on tax-related administrative practices since most of the concepts and principles of tax law are built upon the theories underlying administrative law. This study aims to examine and reveal the potential of administrative practices as a legal source in Turkish Tax Law. Methodologically, the paper focuses on administrative law doctrine on custom and administrative practices and the Constitutional Court and Council of State’s decisions referring to the principle of legal security. Consequently, the article concludes that we should regard administrative practices, left to the administration’s discretion by the law, as a legal source of tax law to provide legal stability, certainty, and predictability. Such reliance will also protect acquired rights and meet fair expectations on the condition of any actions taken not being against the law.


GENİŞLETİLMİŞ ÖZET


Sources of law consist of norms that create, improve, and constitute a basis of legal rules. These rules legally bind everyone and may differ according to place and time. Nonetheless, they include varying degrees of importance and power in themselves. In the consensus, these sources should usually be enacted as written. However, some rules of social order are unwritten and formed over time by themselves with no need for codification. Therefore, these societal norms constitute an unwritten legal source if and to the extent they address some fundamental features of the culture. Custom (and usage) can be a prominent source of the unwritten law. 

While custom is the source of law that maintains its importance in private law, it is hard to make the same claim for administrative and tax law in conformity with the legality of administration and legality of taxes. This controversial uncertainty intensifies even more in administrative practices, which may also be considered a kind of reflection of legal custom. However, it is virtually impossible to view these practices with the same lens. The primary reason is that administrative practices do not incorporate many features of legal customs. Therefore, if administrative practices were to be regarded as a source in tax law, they would have to be evaluated within the scope of the stable behavior of the administration rather than pursuant to the custom.

This study focuses on the potential of administrative practices – with particular reference to the underlying customs –as a source of tax law and the problem of their compatibility with the principle of “legality of administration” and “legal security,” which is based on the rules, concepts, and principles of administrative law. As part of this focus, it argues that administrative practices should be one of the sources of tax law to ensure legal security in matters left to the discretion of the administration laid down by the laws, however only when not contrary to the principle of legal administration and the principle of legality of taxes.

This study is composed of three parts. The first part (Feature of Custom Being a Legal Source in Law) assesses and embraces the lexical meaning of “custom.” It then examines custom characteristics necessary for it to be considered a source of law as well as the differences and similarities with administrative practices. The purpose of making a detailed explanation of custom here is to determine what they are and are not and thereby propose a particular line between custom and administrative practices. The second part (The Place of Customs and Administrative Practices in Administrative Law) provides a doctrinal treatment of customs and administrative practices and their acceptance as a source for administrative law. The section also analyzes the contribution of custom to form the basis of the consideration of meaning, scope, institution, concept, and principle for the last section. Finally, the last part (The Place of Customs and Administrative Practices in Tax Law), representing the main focus and thesis of the study, covers the distinction between primary and secondary sources of law and their explicit and implicit place in tax law. It further expounds on their role as a legal source for tax law as part of Tax Procedure Law, Inheritance and Gift Tax Law, Income Tax Law, Value Added Tax Law, Stamp Tax Law, and the Act of Fees. Afterward, in order to provide a principled basis for whether administrative practices can be considered a source of tax law, the paper returns to the principles of legal administration, the legality of taxes, and legal security, which are the requirements of the rule of law, concerning the doctrine and the decisions of the Constitutional Court and the Council of State.

This study concludes that when customs find their way into the tax laws, they should be recognized as the source of that tax law. Consistent with this expression and under the principles of the legality of administration and taxes, this idea illustrates that administrative practices probably should not pass for a source in those areas where the tax administration has a subordinate authority. However, the author concludes that administrative practices have formed and gained stability for a long time. In other words, the discretion granted to the administrations by tax acts should count as a source of law to protect the legal security principle. Consequently, tax administration should implement preventive regulations for the loss of rights, and not renounce its regular and stable practices. It should act objectively, transparently, comprehensibly, and accessibly. At the same time, the tax administration should refrain from arbitrary treatments and unpredictable practices while taking care of the principles of equality and administrative stability. Finally, the administration should carefully protect individual vested interests and legitimate expectations in areas it exercises discretion.  


PDF Görünüm

Referanslar

  • Akalın, Ş. H., Toparlı, R., Argunşah, M., Demir, N., Gözaydın, N., Özyetgin, M., Zülfikar, H., Aksu, B. T., Durkun, A., Gültekin, B., Okkalı, B., Terzi, Â., Mete, Ş., Kaya, Ö. ve Tekeli, S. (Haz.) (2011). Türkçe Sözlük (11. bs.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. google scholar
  • Akgüner, T. (2021). İdare hukuku (9. bs.). İstanbul: Der Yayınları. google scholar
  • Aksoy, Ş. (2010). Vergi hukuku ve Türk vergi sistemi (6. bs.). İstanbul: Filiz Kitabevi. google scholar
  • Akyılmaz, B., Sezginer, M. ve Kaya, C. (2016). Türk idare hukuku (7. bs.). Ankara: Seçkin Yayıncılık. google scholar
  • Aşık, P. (2013). Forfaiting sözleşmesine eklenen rücu edilmezlik klozunun kıymetli evrak hukukunda uygulanması ve forfaiting finansman yöntemine özgü “a forfait” kaydının kıymetli evrak hukuku bakımından değerlendirilmesi. Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi (BATİDER), 29(3), 317-354. google scholar
  • Atay, E. E. (2021). İdare hukuku (7. bs.). Ankara: Turhan Kitabevi. google scholar
  • Balta, T. B. (1972). İdare hukuku — I. cilt, Ankara: Ankara Siyasal Bilgiler Yayınları 326. Sayı. google scholar
  • Bilici, N. (2020). Vergi hukuku (Vergi usul hukuku, vergi yargılama ve tahsil hukuku) (50. bs.). Ankara: Savaş Yayınevi. google scholar
  • Blackwell, A. H. (2008). The essential law dictionary (1st ed.). Illinois: Sphinx Publishing. google scholar
  • Burnham, D. (2015). The Nietszche dictionary. London: Bloomsbury Publishing Plc. google scholar
  • Collin, P. H. (2004). Dictionary of law (4th ed.). London: Bloomsbury Publishing Plc. google scholar
  • Curzon, L. B. and Richards, P. H. (2007). The Longman dictionary of law (7th ed.). London: Pearson & Longman. google scholar
  • Fomerand, J. (2021). Historical dictionary of human rights (2nd ed.). Lanham: The Rowman & Littlefield Publishing Group, Inc. google scholar
  • Friedman, J. P. (2012). Dictionary of business and economics terms (5th ed.). Texas: Barron’s Educational Series Inc. google scholar
  • Fuller, L. L. (1968). Anatomy of the law. New York: The New American Library. google scholar
  • Garner, B. A. (Ed.) (2009). Black’s law Dictionary (9. ed.). St. Paul: West Publishing Co. google scholar
  • Giritli, İ., Bilgen, P., Akgüner, T. ve Berk, K. (2015). İdare hukuku. İstanbul: Der Yayınları. google scholar
  • Gözler, K. (2009). İdare hukuku — ciltI (2.bs.). Bursa: Ekin Kitabevi. google scholar
  • Gözler, K. (2017). Hukuka giriş (14. bs.). Bursa: Ekin Kitabevi. google scholar
  • Gözübüyük, Ş. ve Tan, T. (2021). İdare hukuku — ciltI (14. bs.). Ankara: Turhan Kitabevi. google scholar
  • Günday, M. (2011). İdare hukuku (10. bs.). Ankara: İmaj Yayınevi. google scholar
  • Güneş, G. (2011). Verginin yasallığı ilkesi (3. bs.). İstanbul: On İki Levha Yayıncılık. google scholar
  • Kalabalık, H. (2016). İdare hukuku dersleri — ciltI (2. bs.). Konya: Sayram Yayınları. google scholar
  • Karakoç, Y. (2019). Genel vergi hukuku (2. bs.). Ankara: Yetkin Yayınları. google scholar
  • Kırbaş, S. (2015). Vergi hukuku: temel kavramlar, ilkeler ve kurumlar (20. bs.). Ankara: Siyasal Kitabevi. google scholar
  • Martin, E. A. (Ed.) (2003). A dictionary of law (5th ed.). Oxford: Oxford University Press. google scholar
  • Mutluer, M. K. (2011). Vergi hukuku genel ve özel hükümler (3. bs.). Ankara: Turhan Kitabevi. google scholar
  • Oktar, S. A. (2018). Vergi hukuku (13. bs.). İstanbul: Türkmen Kitabevi. google scholar
  • Onar, S. S. (1966). İdare hukukunun umumî esasları — I. cilt (3. bs.). İstanbul: İsmail Akgün Matbaası. google scholar
  • Oran, D. & Tosti, M. (co-author) (2000). Oran’s dictionary of the law (3rd ed.). Canada: West Legal Studies & Thomson Learning. google scholar
  • Öncel, M., Kumrulu, A., Çağan, N. ve Göker, C. (2021). Vergi hukuku (30. bs.). Ankara: Turhan Kitabevi. google scholar
  • Öner, E. (2020). Vergi hukuku (12. bs.). Ankara: Seçkin Vergi & Maliye No: 41. google scholar
  • Saban, N. (2015). Vergi hukuku (7. bs.). İstanbul: Beta Basım. google scholar
  • Sami, Ş. (2015). Kamus-u Türkî (2. bs.). Ankara Türk Dil Kurumu. google scholar
  • Sancakdar, O., Önüt, L. B., Doğan, E. U., Turhan, M. K. ve Seyhan, S. (2021). İdare hukuku (10. bs.). Ankara: Seçkin Hukuk No: 1122. google scholar
  • Scott, J. (Ed.) (2014). A dictionary of sociology (4th ed.). Oxford: Oxford University Press. google scholar
  • Scruton, R. (2007). The Palgrave Macmillan dictionary of political thought (3rd ed.). Hampshire: Palgrave Macmillan google scholar
  • Şenyüz, D., Yüce, M. ve Gerçek, A. (2021). Vergi hukuku (Genel hükümler) (12. bs.). Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım. google scholar
  • Taşkan, Y. Z. (2021). Vergi hukuku: Genel hükümler ve Türk vergi sistemi (4. bs.). Ankara: Adalet Yayınevi. google scholar
  • Topçuoğlu, M. (2003). Franchise sözleşmesinde bağlayıcı kayıtlar ve rekabet hukuku. Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi (BATİDER), 22(1), 113-154. google scholar
  • Ulusoy, A. D. (2020). Yeni Türk idare hukuku (3. bs.). Ankara: Yetkin Yayınları. google scholar
  • 213 Nolu Vergi Usul Kanunu (VUK) (10.01.1961 tarih, 10703 sayılı Resmî Gazete). google scholar
  • 488 Nolu Damga Vergisi Kanunu (DVK) (11.07.1964 tarih, 11751 sayılı Resmî Gazete). google scholar
  • 492 Nolu Harçlar Kanunu (HK) (17.07.1964 tarih, 11756 sayılı Resmî Gazete). google scholar
  • 3065 Nolu Katma Değer Vergisi Kanunu (KDVK) (02.11.1984 tarih, 18563 sayılı Resmî Gazete). google scholar
  • 6102 Nolu Türk Ticaret Kanunu (TTK) (14.02.2011 tarih, 27846 sayılı Resmî Gazete). google scholar
  • 7338 Nolu Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (VİVK) (15.06.1959 tarih, 10231 sayılı Resmî Gazete) google scholar
  • Anayasa Mahkemesi 1. Bölüm (2017). B. 2014/3310 T. 2.2.2017. Ankara: T.C. Anayasa Mahkemesi. google scholar
  • Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Kararı (AYMGKK) (1965). E. 1965/25 K. 1965/57, T. 26.10.1965. Ankara: T.C. Anayasa Mahkemesi. google scholar
  • Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Kararı (AYMGKK) (1975). E. 1973/38 K. 1975/23 T. 25.2.1975. Ankara: T.C. Anayasa Mahkemesi. google scholar
  • Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Kararı (AYMGKK) (2011). E. 2008/72 K. 2011/59 T. 30.3.2011. Ankara: T.C. Anayasa Mahkemesi. google scholar
  • Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Kararı (AYMGKK) (2013). E. 2011/143 K. 2013/18 T. 17.1.2013. Ankara: T.C. Anayasa Mahkemesi. google scholar
  • Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Kararı (AYMGKK) (2014). E. 2014/61 K. 2014/166, T. 7.11.2014. Ankara: T.C. Anayasa Mahkemesi. google scholar
  • Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Kararı (AYMGKK) (2017). E. 2016/20 K. 2017/145 T. 1/11/2017. Ankara: T.C. Anayasa Mahkemesi. google scholar
  • Danıştay 2. Daire. (2017). E. 2016/10280 K. 2017/5344 T. 21.06.2017. Ankara: T.C. Danıştay Başkanlığı. google scholar
  • Danıştay 2. Daire. (2021). E. 2021/2093 K. 2021/2673 T. 15.9.2021. Ankara: T.C. Danıştay Başkanlığı. google scholar
  • Danıştay 8. Daire. (2020A). E. 2019/6664 K. 2020/2405 T. 11.6.2020. Ankara: T.C. Danıştay Başkanlığı. google scholar
  • Danıştay 8. Daire. (2020B). E. 2019/9277 K. YD T. 11.6.2020.Ankara: T.C. Danıştay Başkanlığı. google scholar
  • Danıştay 8. Daire. (1995). E. 1995/2464 K. 1995/3442 T. 7.11.1995. Ankara: T.C. Danıştay Başkanlığı. google scholar
  • Danıştay 8. Daire. (2021). E. 2019/8622 K. 2021/1534 T.12.03.2021. Ankara: T.C. Danıştay Başkanlığı. google scholar
  • Danıştay 10. Daire. (2011). E. 2007/5427 K. 2011/2289 T. 14.06.2011. Ankara: T.C. Danıştay Başkanlığı. google scholar
  • Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (DİDDK). (2013). E. 2009/3076 K. 2013/1008 T. 21.3.2013. Ankara: T.C. Danıştay Başkanlığı. google scholar
  • Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (DİDDK). (2015A). E. 2012/1783 K. 2015/742 T. 11.3.2015. Ankara: T.C. Danıştay Başkanlığı. google scholar
  • Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (DİDDK). (2015B). E. 2015/1134 K. YD T. 12.11.2015. Ankara: T.C. Danıştay Başkanlığı. google scholar
  • Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (DİDDK). (2017). E. 2016/2048 K. 2017/3375 T. 1.11.2017. Ankara: T.C. Danıştay Başkanlığı. google scholar
  • Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (DİDDK). (2020). E. 2018/1733 K. 2020/862 T. 9.6.2020. Ankara: T.C. Danıştay Başkanlığı. google scholar
  • Yargıtay 3. HD. (2019). E. 2017/14299 K. 2019/2143 T. 14.3.2019. Ankara: T.C. Yargıtay Başkanlığı. google scholar

Atıflar

Biçimlendirilmiş bir atıfı kopyalayıp yapıştırın veya seçtiğiniz biçimde dışa aktarmak için seçeneklerden birini kullanın


DIŞA AKTAR



APA

Avci, M.A. (2022). İdarî Teâmüllerin Türk Vergi Hukukuna Kaynak Olma Vasfı. Maliye Çalışmaları Dergisi, 0(67), 1-24. https://doi.org/10.26650/mcd2021-1074336


AMA

Avci M A. İdarî Teâmüllerin Türk Vergi Hukukuna Kaynak Olma Vasfı. Maliye Çalışmaları Dergisi. 2022;0(67):1-24. https://doi.org/10.26650/mcd2021-1074336


ABNT

Avci, M.A. İdarî Teâmüllerin Türk Vergi Hukukuna Kaynak Olma Vasfı. Maliye Çalışmaları Dergisi, [Publisher Location], v. 0, n. 67, p. 1-24, 2022.


Chicago: Author-Date Style

Avci, Mehmet Alpertunga,. 2022. “İdarî Teâmüllerin Türk Vergi Hukukuna Kaynak Olma Vasfı.” Maliye Çalışmaları Dergisi 0, no. 67: 1-24. https://doi.org/10.26650/mcd2021-1074336


Chicago: Humanities Style

Avci, Mehmet Alpertunga,. İdarî Teâmüllerin Türk Vergi Hukukuna Kaynak Olma Vasfı.” Maliye Çalışmaları Dergisi 0, no. 67 (Nov. 2022): 1-24. https://doi.org/10.26650/mcd2021-1074336


Harvard: Australian Style

Avci, MA 2022, 'İdarî Teâmüllerin Türk Vergi Hukukuna Kaynak Olma Vasfı', Maliye Çalışmaları Dergisi, vol. 0, no. 67, pp. 1-24, viewed 30 Nov. 2022, https://doi.org/10.26650/mcd2021-1074336


Harvard: Author-Date Style

Avci, M.A. (2022) ‘İdarî Teâmüllerin Türk Vergi Hukukuna Kaynak Olma Vasfı’, Maliye Çalışmaları Dergisi, 0(67), pp. 1-24. https://doi.org/10.26650/mcd2021-1074336 (30 Nov. 2022).


MLA

Avci, Mehmet Alpertunga,. İdarî Teâmüllerin Türk Vergi Hukukuna Kaynak Olma Vasfı.” Maliye Çalışmaları Dergisi, vol. 0, no. 67, 2022, pp. 1-24. [Database Container], https://doi.org/10.26650/mcd2021-1074336


Vancouver

Avci MA. İdarî Teâmüllerin Türk Vergi Hukukuna Kaynak Olma Vasfı. Maliye Çalışmaları Dergisi [Internet]. 30 Nov. 2022 [cited 30 Nov. 2022];0(67):1-24. Available from: https://doi.org/10.26650/mcd2021-1074336 doi: 10.26650/mcd2021-1074336


ISNAD

Avci, MehmetAlpertunga. İdarî Teâmüllerin Türk Vergi Hukukuna Kaynak Olma Vasfı”. Maliye Çalışmaları Dergisi 0/67 (Nov. 2022): 1-24. https://doi.org/10.26650/mcd2021-1074336



ZAMAN ÇİZELGESİ


Gönderim16.02.2022
Kabul11.03.2022
Çevrimiçi Yayınlanma27.04.2022

LİSANS


Attribution-NonCommercial (CC BY-NC)

This license lets others remix, tweak, and build upon your work non-commercially, and although their new works must also acknowledge you and be non-commercial, they don’t have to license their derivative works on the same terms.


PAYLAŞ




İstanbul Üniversitesi Yayınları, uluslararası yayıncılık standartları ve etiğine uygun olarak, yüksek kalitede bilimsel dergi ve kitapların yayınlanmasıyla giderek artan bilimsel bilginin yayılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. İstanbul Üniversitesi Yayınları açık erişimli, ticari olmayan, bilimsel yayıncılığı takip etmektedir.