BÖLÜM


DOI :10.26650/B/SS19.2024.012.009   IUP :10.26650/B/SS19.2024.012.009    Tam Metin (PDF)

Türkiye’de Turizmin Gelişimi

Merve Zayım

Türkiye turizm açısında oldukça elverişli bir konuma sahiptir. Nitekim deniz-kum-güneş turizminin yanı sıra, sağlık turizmi, kış turizmi, ekoturizm, kültür turizmi, kongre turizmi, gastronomi turizmi gibi birçok turizm çeşidine ev sahipliği yapabilmektedir. Türkiye’de turizm özellikle Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte gelişmeye başlamış, bu doğrultuda modern anlamda adımlar atılmıştır. Beş yıllık kalkınma planları kapsamında da turizme önem verilmesiyle birlikte bu gelişme süreci 1980’lerden itibaren hız kazanmış ve ekonomi üzerindeki etkisini de arttırmıştır. Ülke için önemli döviz girdisi olan bu sektör en eski tabiri ile birlikte bacasız sanayi olarak anılmaktadır. İlk başlarda kitle turizminin önem kazandığı ülkemiz turizminde, zamanla alternatif turizm faaliyetlerine de önem verilmeye başlanmış ve bu doğrultuda adımlar atılmıştır. Bu sayede turizm faaliyetlerinin sadece tek mevsim değil, yılın tüm aylarında gelir getiren bir sektöre dönüştürülmesi amaçlanmıştır. Nitekim mevcut doğal ve beşeri turizm kaynakları koruma-kullanma dengesinin gözetilmesi konusuna önem verilmeye başlanmıştır. Yapılan Beş Yıllık Kalkınma Planlarında da sürdürülebilirlik konusu özellikle Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ile birlikte önem kazanmaya başlamıştır. Tüm dünyada özellikle son yıllarda öne çıkan sürdürülebilirlik kavramı turizmin kaynakları açısından da son derece hayati öneme sahiptir. Söz konusu kaynakların gelecek nesillere aktarımının sağlanması ve bu kapsamda koruma altına alınması gerekmektedir. Turizm faaliyetlerinin ekonomik gelir içindeki payı zaman zaman çeşitli siyasi, ekonomik, hastalık, salgın gibi olaylardan etkilense de planlı dönemden itibaren günümüze kadar hep yükselme eğiliminde olmuştur. Alternatif turizm kaynaklarının aktif olmaya başlaması ile birlikte yıl içinde GSMH üzerindeki payı da artmaya başlamıştır. Özellikle 1974, 1999, 2006, 2016, 2020 yıllarında yaşanan düşüşler sonrasında hep yükselme eğilimi göstermiştir. 


DOI :10.26650/B/SS19.2024.012.009   IUP :10.26650/B/SS19.2024.012.009    Tam Metin (PDF)

Development of Tourism in Türkiye

Merve Zayım

Türkiye has a notably convenient location in terms of tourism. As a matter of fact, besides sea-sand-sun tourism, it can host many types of tourism such as health tourism, winter tourism, ecotourism, cultural tourism, congress tourism, and gastronomic tourism. Tourism in Türkiye started to develop especially with the proclamation of the Republic, and steps were taken in the modern sense in this direction. With the emphasis on tourism within the scope of the five-year development plans, this development process has accelerated since the 1980s and has increased its impact on the economy. This sector, a significant foreign currency inflow for the country, is known as the flueless industry with its oldest expression. In our country’s tourism, where mass tourism gained importance in the beginning, alternative tourism activities began to be given priority over time and steps were taken in this direction. In this way, it is aimed to transform tourism activities into a sector that generates income not only in one season but also in all months of the year. Thus, the issue of observing the balance of protection-utilization of existing natural and human tourism resources has begun to be given importance. In the Five-Year Development Plans, the issue of sustainability started to gain prominence, especially with the Eighth Five-Year Development Plan. The concept of sustainability, which has come to the fore, especially in recent years, is vital in tourism resources. It is necessary to ensure the transfer of these resources to future generations and to protect them in this context. Although the share of tourism activities in economic income is affected from time to time by various political, economic, disease, and epidemic events, it has always tended to increase since the planned period. As alternative tourism sources started to become active, their share in the Gross National Product began to increase during the year. Especially after the declines in 1974, 1999, 2006, 2016, and 2020 it always showed an upward trend.



Referanslar

  • Kozak, N., Kozak, M. A., Kozak, M. (2008) “Genel Turizm: İlkeler-Kavramlar”, 7. Baskı, Detay Yayıncılık, Ankara. google scholar
  • Kum, G., Gönençgil, B. (2018). “Türkiye’nin Güneybatı Kıyılarında Turizm İklim Konforu”, Gaziantep Uni-versity Journal of Social Sciences, 17 (1), 70-87. google scholar
  • Maviş, F., Ahipaşaoğlu, H. S., Kozak, N. (2002). “Genel Turizm Bilgisi”, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir. google scholar
  • Messerli, B., Viviroli, D., Weingartner, R. (2004). “Mountains of the World: Vulnerable Water Towers for the 21st Century”, AMBIO A Journal of the Human Environment 13, pp: 29-34. google scholar
  • Münger, L. (1999). “Turizmin Ekonomik Etkileri ve Ülkemiz Açısında Bu Etkilerin Yararlarını Arttırıcı Politikalar”, Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi. google scholar
  • Özgüç, N. (2007). “Turizm Coğrafyası Özellikler ve Bölgeler”, 4. Baskı, Çantay Kitabevi, İstanbul. google scholar
  • Polat, S. (2016). “Türkiye’nin Turizm Politikalarının Beş Yıllık Kalkınma Planları ve Türkiye Turizm Stratejisi 2023 Kapsamında İncelenmesi”, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi. google scholar
  • Rist, L., Kaiser-Bunbury C. N., Fleischer-Dogley F., Edwards P., Bunbury N., Ghazoul J. (2010). “ Sustainable harvesting of coco de mer, Lodoicea maldivica, in the Vallee de Mai, Seychelles”, Forest Ecology and Management 260 (12), pp: 2224-2231. google scholar
  • Sarı Çallı, D. (2015). “Uluslararası Seyahatlerin Tarihi Gelişimi ve Son Seyahat Trendleri Doğrultusunda Türkiye’nin Konumu”, Turizm ve Araştırma Dergisi Journal of Tourism and Research, Cilt 4, Sayı 1, ss: 4-25. google scholar
  • Sertkaya Doğan, Ö., (2020). “Türkiye Turizminin Beşeri Kaynakları”, Türkiye Turizm Coğrafyası (ss.273-291), Paradigma Akademi, Çanakkale. google scholar
  • Somuncu, M. (2006). “Turizmin Kalkınmaya Etkisi ve Türkiye Turizmindeki Bölgesel Farklılıklar”, Ankara Üniversitesi Türkiye Coğrafyası Araştırma ve Uygulama Merkezi IV. Ulusal Coğrafya Sempozyumu Bildiri Kitabı, ss: 163-178, Ankara. google scholar
  • Türkiye Turizm Stratejisi 2023-Eylem Planı 2007-2013, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara. google scholar
  • Uca, S. (2018). “Türkiye Turizmine Genel Bakış”, Türkiye Turizm Coğrafyası, Paradigma Akademi, Çanakkale. google scholar
  • Ünlüönen K., Tayfun, A. (2009). “Turizmin Türkiye Ekonomisindeki Yeri”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 8, Sayı 27, ss: 1-17. google scholar
  • Ünlüönen, K. Kılıçlar A. (2004). “Ekonomik Yansımalarıyla Türk Turizminin Seksen Yılı”, Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, Vol:1, ss: 131-156. google scholar
  • Yavuz, M. C., Karabağ, S. F. (2009). “Ulusal Turizm Tanıtımı ve Pazarlama Yönetimi Örgütlenmesi: Türkiye İçin Bir Model Önerisi”, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, Cilt 1, Sayı 36, ss: 113-130. google scholar
  • Yıldırım, C. (2005). “Turizm Sektörünün Türkiye Ekonomisindeki Yeri”, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Bolu. google scholar
  • Yıldız, Z. (2011). “Turizmin Sektörünün Gelişimi ve İstihdam Üzerindeki Etkisi”, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, Cilt 3, Sayı 5, ss: 54-71. google scholar
  • I. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 1963, DPT, Başbakanlık Devlet Matbaası, Ankara. google scholar
  • II. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 1967, DPT, Ankara. google scholar
  • III. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 1972, DPT, Ankara. google scholar
  • IV. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 1979, Yayın No, DPT: 1664, Ankara. google scholar
  • V. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 1974; DPT, Ankara. google scholar
  • VI. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 1989; Yayın No: DPT: 2174, Ankara. google scholar
  • VII. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 1995; DPT, Ankara. google scholar
  • Uzun Vadeli Strateji ve VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 2000; DPT, Ankara. google scholar
  • IX. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 2006; DPT, Ankara. google scholar
  • X. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 2013; DPT, Ankara. google scholar
  • XI. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 2019; DPT, Ankara. google scholar
  • https://www.tuik.gov.tr/ google scholar
  • https://www.turing.org.tr/turingintarihcesi/#:~:text=T%C3%BCrkiye’nin%20turizm%20ve%20otomobil,-Re%C5%9Fit%20Saffet%20Atabinen%20%C3%B6nc%C3%BCl%C3%BC%C4%9F%C3%BCnde%20 kurulmu%C5%9Ftur:erişimtarihi16.09.2022. google scholar
  • https://www.tursab.org.tr/ google scholar
  • https://yigm.ktb.gov.tr/ google scholar
  • https://yigm.ktb.gov.tr/TR-9851/turizm-istatistikleri.htmlerişimtarihi10.10.2022. google scholar
  • https://yigm.ktb.gov.tr/TR-9851/turizm-istatistikleri.htmlerişimtarihi07.02.2023. google scholar
  • https://www.unwto.org/sustainable-development:erişimtarihi28.02.2022. google scholar


PAYLAŞ




İstanbul Üniversitesi Yayınları, uluslararası yayıncılık standartları ve etiğine uygun olarak, yüksek kalitede bilimsel dergi ve kitapların yayınlanmasıyla giderek artan bilimsel bilginin yayılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. İstanbul Üniversitesi Yayınları açık erişimli, ticari olmayan, bilimsel yayıncılığı takip etmektedir.