Araştırma Makalesi


DOI :10.26650/ihid.20.005   IUP :10.26650/ihid.20.005    Tam Metin (PDF)

İdari Yargılama Hukukunda Bekletici Mesele

Mustafa Ahioglu

Kural olarak, uyuşmazlığa bakan mahkeme, uyuşmazlıkla ilgili sorunları kendisi çözümleyecektir. İdari yargılama hukukuna hakim olan re’sen araştırma ilkesi nedeniyle bir uyuşmazlığa bakan mahkeme, söz konusu uyuşmazlıkla ilgili tüm problemleri çözüme ulaştırarak bir karara varacaktır. Bununla birlikte “bekletici mesele” olarak ifade edilen kavram, bu durumun istisnasını oluşturmaktadır. Hem medeni yargılama usulünde hem de idari yargılama usulünde kullanılmakta olan bekletici mesele müessesesi; uyuşmazlığa bakmakta olan mahkemenin uyuşmazlık hakkında karar verilebilmesi için çözüme kavuşturulması gereken bir başka meselenin görev alanına girmemesi nedeniyle davanın görülmesini durdurması (ya da ertelemesi) ve ortaya çıkan problemin çözümünü beklemesi anlamına gelmektedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 165. maddesinde düzenlenen bekletici mesele hakkında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda (İYUK) bir düzenleme bulunmamaktadır. Çalışmamızda, İYUK’ta hüküm olmayan durumlarla ilgili olarak HMK’ya yapılan yollamanın anlamı ortaya koyulacak, sonrasında da bekletici mesele kavramı açıklanmaya çalışılacaktır. Bekletici mesele kavramı, idari yargılama hukukunda üç farklı şekilde karşımıza çıkabilecektir. Bunlardan ilki, diğer yargı kollarında görülmekte olan bir uyuşmazlığın karara bağlanabilmesi için idari yargının alanına giren bir meselenin çözüme kavuşturulmasının gerektiği durumlardır. İkinci halde, idari yargı mercileri tarafından görülmekte olan bir uyuşmazlıkta yine idari yargı kolunda bir başka görevli mahkemenin görev alanına giren bir meselenin çözümünün gerekmesi ihtimalidir (iç bekletici mesele). Üçüncü durum ise esas uyuşmazlık idari yargı alanında görülmekteyken diğer yargı alanları tarafından çözülmesi gereken bir meselenin ortaya çıkmasıdır (dış bekletici mesele). Konunun kapsamı düşünüldüğünde çalışmamızın gereğinden fazla uzamasını engellemek adına bekletici mesele konusu, yalnızca esas uyuşmazlığın idari yargıda görüldüğü durumlar açısından incelenecek olup, bu kapsamda sayılan üç durumdan ikinci ve üçüncüsüne değinilecektir.

DOI :10.26650/ihid.20.005   IUP :10.26650/ihid.20.005    Tam Metin (PDF)

Prejudicial Question in Administrative Justice Law

Mustafa Ahioglu

As a general principle, the court, which is hearing a dispute will resolve all the issues related to the dispute itself, and under the principle of ex officio investigation, will reach a decision by resolving all the problems related to the dispute. However, a “prejudicial question” is an exception to this. Prejudicial question is regulated by Article 165 of the Code of Civil Procedure (CCP)—Act No. 6100 dated 12.01.2011—but is not mentioned in the Procedure of Administrative Justice Act (PAJA)—Act No. 2577 dated 06.01.1982. Article 31 of the PAJA specifies the referenced rules for the CCP; there is no mention of prejudicial question. In our study, the meaning of the referral to the CCP in situations where there is no provision in the PAJA will be examined, and the concept of prejudicial question will be explained. The term “prejudicial question” may appear in three different contexts in administrative justice law. First is the situation, in which an issue falling within the scope of administrative justice law needs to be resolved in order for a dispute to be resolved in other branches of the judiciary. In the second situation, in a dispute that is being heard by administrative courts, it is necessary to resolve an issue that falls under the jurisdiction of another competent court in the administrative jurisdiction. In the last context, while the main dispute is pending in the administrative jurisdiction, an issue in the dispute arises that needs to be resolved by other jurisdictions. Considering the scope of our study, the issue of the prejudicial question will be examined only in cases where the main dispute is considered in an administrative jurisdiction. Thus, only the second and third of the three situations listed will be addressed.


PDF Görünüm

Referanslar

  • Akıllıoğlu T, ‘Ticaret Bakanlığının Anonim Ortaklık Ana Sözleşme Değişikliğine İzninin Çıkardığı Yönetim Hukuku Sorunları’ (1979) 10(2) BATİDER 459-478. google scholar
  • Akkaya M, ‘Vergi Mahkemesi ve Ceza Mahkemesi Kararlarının Etkileşimi Üzerine Bir İnceleme’ (2000) 49(1-4) AÜHFD 85-96. google scholar
  • Akyılmaz B, Sezginer M ve Kaya C, Türk İdari Yargılama Hukuku (6. Baskı, Savaş Yayınevi 2021). google scholar
  • Aral K, ‘Danıştay Muhakeme Usulünün Kaynakları’ (1962) (4) Ankara Barosu Dergisi 419-430. google scholar
  • Aslan Z, İdari Yargıda Yürütmenin Durdurulması (3. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2017). google scholar
  • Aşık İ, Medenî Usul Hukukunda Bekletici Sorun (1. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2012). google scholar
  • Atalı M, Ermenek İ ve Erdoğan E, Medenî Usûl Hukuku (2. Baskı, Yetkin Yayınları 2019). google scholar
  • Avcı M, ‘Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun İdarî Yargıda Uygulanması’ (2011) 7(87-88) Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kazancı Hakemli Hukuk Dergisi 75-105. google scholar
  • Ayverdi İ, Misalli Büyük Türkçe Sözlük (3. Baskı, Kubbealtı 2016). google scholar
  • Belgesay M. Reşit, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Şerhi (İstanbul Üniversitesi Yayınları 1939). google scholar
  • Bilgen P, İdare Hukuku Dersleri - İdare Hukukuna Giriş, (Filiz Kitabevi 1999). google scholar
  • Candan T, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu (8. Baskı, Yetkin Yayınları 2020). google scholar
  • Çağlayan R, İdarî Yargılama Hukuku (7. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2015). google scholar
  • Çağlayan R, ‘Kamulaştırma İşleminin İptali ve Mülkiyetin Âkibeti’, (2011) 69(1-2) İÜHFM 453-466. google scholar
  • Çırakman E, ‘Hukuk Yargılama Usulünün İdari Yargıda Uygulanması’, İdari Yargıda Son Gelişmeler Sempozyumu, (Danıştay Tasnif ve Yayın Bürosu Yayınları 1982) 102-112. google scholar
  • Doğrusöz E, ‘İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’na Yapılan Atıf Düzenlemesi’ (2006) 2(20) Legal Mali Hukuk Dergisi 1925-1937. google scholar
  • Duran L, ‘İdari Yargı Adlileşti’, Türkiye Yönetiminde Karmaşa (Çağdaş Yayınları 1988) 232-275. google scholar
  • Erkut C, ‘İdari Yargının Yeniden Yapılandırılmasında Yargılama Hukuku Kurallarının Etkinleştirilmesi Sorunu’, İdari Yargının Yeniden Yapılandırılması ve Karşılaştırmalı İdari Yargılama Usulü, (Danıştay Tasnif ve Yayın Bürosu Yayınları 2001) 87-103. google scholar
  • Erkut C, ‘Yeni Düzenlemeler Karşısında İdari Yargının Genel Görünümü’, (1984) İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). google scholar
  • Eroğlu Y, ‘Danıştay Kanunuyla Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa Atıf Yapılmayan Hallerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Hükümlerinin Danıştayda Uygulanışı’, (1973) 3(8) Danıştay Dergisi 24-32. google scholar
  • Evren ÇC ve Uçar İ, Kamu Görevlileri Hukuku (2. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2020). google scholar
  • Gökalp AS, ‘Yorum (Tefsir) Dâvaları’, Yüzyıl Boyunca Danıştay, (Türk Tarih Kurumu Basımevi 1968) 596-597. google scholar
  • Gözler K, İdare Hukuku, C. I, (3. Baskı, Ekin Basım Yayım Dağıtım 2019). google scholar
  • Gözübüyük AŞ, Yönetsel Yargı (4. Bası, Sevinç Matbaası 1981). google scholar
  • Gülan A, 2015-2016 Öğretim Yılı İdari Yargılama Usulü Hukuku Ders Notları (Yayımlanmamıştır). google scholar
  • Günday M, ‘Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Hükümlerinin İdari Yargıda Uygulanma Alanı’, İdari Yargının Yeniden Yapılandırılması ve Karşılaştırmalı İdari Yargılama Usulü, (Danıştay Tasnif ve Yayın Bürosu Yayınları 2001) 79-86. google scholar
  • Güran S, Berkarda K, Ayanoğlu T ve Berk K, ‘İdari Yargılama ile İlgili Konular’, Danıştay ve İdari Yargı Günü 135. Yıl Sempozyumu, (Danıştay Tasnif ve Yayın Bürosu Yayınları 2004) 119-132. google scholar
  • Hondu S, ‘İdari Yargılama Usulünde Deliller ve Şahit’, iç İl Han Özay, Günışığında Yönetim II Yargısal Korunma (2. Bası, Filiz Kitabevi, 2004) 253-265. google scholar
  • Kalabalık H, İdari Yargılama Usulü Hukuku (12. Baskı, Sayram Yayınları 2018). google scholar
  • Kaneti S, Vergi Hukuku (2. Baskı, Filiz Kitabevi 1989). google scholar
  • Kara S, ‘İdari Yargılama Usulünde Islah’ (2017) 5(10) Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 409-443. google scholar
  • Karagözoğlu F, Danıştay Yargılama Usulünde Davadan Feragat ve Kabul (Fon Matbaası 1975). google scholar
  • Karahanoğulları O, İdari Yargı İdarenin Hukuka Zorlanması (1. Bası, Turhan Kitabevi 2019). google scholar
  • Karslı A, Medeni Muhakeme Hukuku (5. Baskı, Filiz Kitabevi 2020). google scholar
  • Kızılot Ş ve Taş M, Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi (5. Baskı, Gazi Kitabevi 2013). google scholar
  • Kızılyel S, ‘Danıştay İçtihatları Birleştirme Usulünün Formel İşleyişi Üzerine’ (2015) 28(119) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 115-142. google scholar
  • Kuru B, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C. III (6. Baskı, Demir Demir Müşavirlik ve Yayıncılık 2001). google scholar
  • Oder B ve Ayanoğlu T, ‘Yorum ve Tespit Davaları’, İdari Yargının Yeniden Yapılandırılması ve Karşılaştırmalı İdari Yargılama Usulü (Danıştay Tasnif ve Yayın Bürosu Yayınları 2001) 105-138. google scholar
  • Onar SS, İdare Hukukunun Umumi Esasları, C. III (3. Bası, İsmail Akgün Matbaası, 1966). google scholar
  • Özekes M, ‘Ön Sorun-Bekletici Sorun’, iç Hakan Pekcanıtez, Muhammet Özekes, Mine Akkan, Hülya Taş Korkmaz (ed), Pekcanıtez Usûl Medenî Usul Hukuku, C. II (15. Bası, On İki Levha Yayıncılık, 2017) 1392-1425. google scholar
  • Özyörük M, İdare Hukuku Dersleri (1972-1973). google scholar
  • Pazarcı AA, ‘İdârî Yargılama Hukuku Açısından Tespit Davasının Uygulanabilirliği’ (2014) Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Doktora Tezi). google scholar
  • Pekcanıtez H, ‘Bekletici Sorun (Meselei Müstehire)’ (1980) (1) Ege Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 249-275. google scholar
  • Sevinç Aydın B, ‘Bekletici Sorun’ (2012) Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). google scholar
  • Tan T ve Bayazıt B, İdare Hukuku (10. Bası, Turhan Kitabevi 2021). google scholar
  • Tanrıver S, Medenî Usûl Hukuku, C. I (3. Bası, Yetkin Yayınları 2020). google scholar
  • Tuncay AH, Özdeş O ve Başpınar R, ‘İdarî Yargılama Usulü’, Yüzyıl Boyunca Danıştay (Türk Tarih Kurumu Basımevi 1968). google scholar
  • Uler Y, ‘Tartışmalar’, İdari Yargıda Son Gelişmeler Sempozyumu (Danıştay Tasnif ve Yayın Bürosu Yayınları 1982) 113-143. google scholar
  • Üstündağ S, Medeni Yargılama Hukuku C. I-II (6. Bası, Alfa Basım Yayım Dağıtım 1997). google scholar
  • Yasin M, ‘İdari Yargılama Usulünde Düzenleyici İdari İşlemlerin İhmali Meselesi’ (2013) 16(1) İHİD 9-27. google scholar
  • Yayla Y, İdare Hukuku (Tıpkı 2. Basım Beta Basım Yayım Dağıtım 2010). google scholar
  • Yayla, Y, ‘İdari Yargılamanın Özelliği’, Atatürk’ün 100. Doğum Yılını Kutlama Sempozyumu, (Danıştay Başkanlığı 1981) 129-140. google scholar
  • Yazar adı belirtilmemiştir, Türk Hukuk Lûgati (Türk Hukuk Kurumu Yayınları 1944). google scholar
  • Yıldırım T, ‘İdari Yargı’ iç Turan Yıldırım (ed) İdare Hukuku (7. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2018) 625-822. google scholar
  • Yılmaz D, ‘İdare Hukuku ve Özel Hukuk Arasında Yarışma Mı Uzlaşma Mı?’ (2013) 4(2) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 163-180. google scholar
  • Zabunoğlu Y, ‘Üçüncü Oturum Tartışmaları’, Atatürk’ün 100. Doğum Yılını Kutlama Sempozyumu, (Danıştay Başkanlığı 1981) 143-154. google scholar
  • Zabunoğlu Y, ‘İdari Yargılama Usulü’, İdari Yargıda Son Gelişmeler Sempozyumu, (Danıştay Tasnif ve Yayın Bürosu Yayınları 1982) 87-101. google scholar
  • YARARLANILAN ELEKTRONİK KAYNAKLAR google scholar
  • ‘Yargıda 2021’de Hedef Sürelere Uyulma Oranı Yüzde 86 Oldu’ <https://basin.adalet.gov.tr/ yargida-2021-de-hedef-surelere-uyulma-orani-yuzde-86-oldu> Erişim Tarihi 10 Ocak 2022. google scholar
  • 3546 sayılı Devlet Şûrası Kanunu, <https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/4098.pdf> Erişim Tarihi 25 Ocak 2021. google scholar
  • 521 sayılı Danıştay Kanunu, <https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/ kanuntbmmc048/kanuntbmmc048/kanuntbmmc04800521.pdf> Erişim Tarihi 25 Ocak 2021. google scholar
  • 669 sayılı Şûrayi Devlet Kanunu, <https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_ KARARLAR/kanuntbmmc004/kanuntbmmc004/kanuntbmmc00400669.pdf> Erişim Tarihi 25 Ocak 2021. google scholar
  • Danıştay Karar Arama, http://emsal.danistay.uyap.gov.tr/BilgiBankasiIstemciWeb/ google scholar
  • İdari Yargıda İş Yükünün Azaltılması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Daır Kanun Tasarısı Taslağı, <https://www.antalyaborsa.org.tr/yonetim/ bulten/1211201513447u.pdf> Erişim Tarihi 15 Ocak 2021. google scholar
  • Kazancı İçtihat Bilgi Bankası, https://lib.kazanci.com.tr/kho3/ibb/anaindex.html google scholar
  • Lexpera İçtihat Programı, https://www.lexpera.com.tr google scholar
  • Yasin M, ‘İdari Yargıda Bağlantılı Davalar’ (2005) (60) e - akademi, paragraf 5, <http://www.e-akademi.org/incele.asp?konu=%DDDAR%DD%20YARGIDA%20BA%D0LANTILI%20 DAVALAR&kimlik=-1715152877&url=makaleler/myasin-2.htm>, Erişim Tarihi 14 Aralık 2020. google scholar

Atıflar

Biçimlendirilmiş bir atıfı kopyalayıp yapıştırın veya seçtiğiniz biçimde dışa aktarmak için seçeneklerden birini kullanın


DIŞA AKTAR



APA

Ahioglu, M. (2021). İdari Yargılama Hukukunda Bekletici Mesele. İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, 0(20), 33-75. https://doi.org/10.26650/ihid.20.005


AMA

Ahioglu M. İdari Yargılama Hukukunda Bekletici Mesele. İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi. 2021;0(20):33-75. https://doi.org/10.26650/ihid.20.005


ABNT

Ahioglu, M. İdari Yargılama Hukukunda Bekletici Mesele. İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, [Publisher Location], v. 0, n. 20, p. 33-75, 2021.


Chicago: Author-Date Style

Ahioglu, Mustafa,. 2021. “İdari Yargılama Hukukunda Bekletici Mesele.” İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi 0, no. 20: 33-75. https://doi.org/10.26650/ihid.20.005


Chicago: Humanities Style

Ahioglu, Mustafa,. İdari Yargılama Hukukunda Bekletici Mesele.” İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi 0, no. 20 (Nov. 2022): 33-75. https://doi.org/10.26650/ihid.20.005


Harvard: Australian Style

Ahioglu, M 2021, 'İdari Yargılama Hukukunda Bekletici Mesele', İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, vol. 0, no. 20, pp. 33-75, viewed 30 Nov. 2022, https://doi.org/10.26650/ihid.20.005


Harvard: Author-Date Style

Ahioglu, M. (2021) ‘İdari Yargılama Hukukunda Bekletici Mesele’, İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, 0(20), pp. 33-75. https://doi.org/10.26650/ihid.20.005 (30 Nov. 2022).


MLA

Ahioglu, Mustafa,. İdari Yargılama Hukukunda Bekletici Mesele.” İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, vol. 0, no. 20, 2021, pp. 33-75. [Database Container], https://doi.org/10.26650/ihid.20.005


Vancouver

Ahioglu M. İdari Yargılama Hukukunda Bekletici Mesele. İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi [Internet]. 30 Nov. 2022 [cited 30 Nov. 2022];0(20):33-75. Available from: https://doi.org/10.26650/ihid.20.005 doi: 10.26650/ihid.20.005


ISNAD

Ahioglu, Mustafa. İdari Yargılama Hukukunda Bekletici Mesele”. İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi 0/20 (Nov. 2022): 33-75. https://doi.org/10.26650/ihid.20.005



ZAMAN ÇİZELGESİ


Gönderim23.02.2022
Kabul05.07.2022
Çevrimiçi Yayınlanma19.07.2022

LİSANS


Attribution-NonCommercial (CC BY-NC)

This license lets others remix, tweak, and build upon your work non-commercially, and although their new works must also acknowledge you and be non-commercial, they don’t have to license their derivative works on the same terms.


PAYLAŞ




İstanbul Üniversitesi Yayınları, uluslararası yayıncılık standartları ve etiğine uygun olarak, yüksek kalitede bilimsel dergi ve kitapların yayınlanmasıyla giderek artan bilimsel bilginin yayılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. İstanbul Üniversitesi Yayınları açık erişimli, ticari olmayan, bilimsel yayıncılığı takip etmektedir.