Research Article


DOI :10.26650/jes.2021.014   IUP :10.26650/jes.2021.014    Full Text (PDF)

Epic Heritage - The Gold Treasure

Tadjıbaeva Oltınoy Kosımovna

The article discusses the role and importance of folk art heritage in the development of national theater art in Central Asia. To date, the theatrical art of the region has a great experience and it has the opportunity to compare its culture with others. The epic direction is one of the points of support, one of the heights from which you can look at the experience and trends of the world of theatrical art. In folk epics, various elements of culture and spirituality are traced, and the peculiarities of a particular nationality are revealed. The entry of the European style of theater into the framework of the culture of Central Asia certainly influenced the development of traditional theater of the people. Creative figures faced the problem of showing their performances on closed stages, in rooms. In the pieces, folk customs are presented following a common pattern, whereas national theatres offer their own interpretation, reflecting the culture, customs, and the nation’s past. Not only essentially different pieces of the same title and subject, created by different nations, differ in style, methods, means of artistic representation and character interpretation, and never a hero of one nation is a repetition of the image created by the neighboring nation. This is how the nation’s mentality, culture, spiritual character, and traditional values are exposed. This, in turn, is a dominant feature in the evolution of theatres. The epic heritage serves as the golden treasure of the theatrical culture of Central Asia.

DOI :10.26650/jes.2021.014   IUP :10.26650/jes.2021.014    Full Text (PDF)

Epik Miras - Altın Hazine

Tadjıbaeva Oltınoy Kosımovna

Makale, Orta Asya'da ulusal tiyatro sanatının gelişiminde halk sanatı mirasının rolü ve önemini tartışıyor. Bugüne kadar bölgenin tiyatro sanatı büyük bir deneyime sahip ve kültürünü başkalarıyla karşılaştırma imkânı buluyor. Destansı yön, tiyatro sanatı dünyasının deneyimlerine ve trendlerine bakabileceğiniz yüksekliklerden biri olan destek noktalarından biridir. Halk destanlarında, kültür ve maneviyatın çeşitli unsurları izlenir ve belirli bir milliyetin özellikleri ortaya çıkarılır. Avrupa tiyatro tarzının Orta Asya kültürü çerçevesine girmesi, halkın geleneksel tiyatrosunun gelişimini kesinlikle etkiledi. Yaratıcı figürler performanslarını kapalı sahnelerde odalarda sergileme sorunuyla karşılaştı. Parçalarda halk gelenekleri ortak bir örüntü izlenerek sunulurken, ulusal tiyatrolar kültürü, gelenekleri ve milletin geçmişini yansıtan kendi yorumlarını sunar. Farklı uluslar tarafından yaratılan aynı başlık ve konunun esasen farklı parçaları, üslup, yöntem, sanatsal temsil ve karakter yorumu açısından farklılık göstermekle kalmaz ve asla bir ulusun kahramanı, komşu ulusun yarattığı görüntünün tekrarı değildir. Bu, milletin zihniyetinin, kültürünün, manevi karakterinin ve geleneksel değerlerinin ortaya çıkma şeklidir. Bu da tiyatroların gelişiminde baskın bir özelliktir. Destansı miras, Orta Asya'nın teatral kültürünün altın hazinesi olarak hizmet ediyor.


EXTENDED ABSTRACT


Makale, Orta Asya’da ulusal tiyatronun gelişiminde halk sanatı mirasının rolünü ve önemini incelemektedir. Günümüzde bölgenin sahne sanatları oldukça deneyimlidir ve kültürlerini başkalarıyla karşılaştırma imkanına sahiptir. Epik yön, teatral sanat dünyasının süreçlerine ve eğilimlerine bakılabilecek yüksekliklerden biridir.

Halk destanlarında, çeşitli kültür ve maneviyat unsurları izlenir ve belirli bir milliyetin özellikleri ortaya çıkarılır. Avrupa tiyatrosunun Orta Asya kültürü çerçevesine girmesi, halkın geleneksel tiyatrosunun gelişimini kesinlikle etkiledi. Yaratıcı figürler performanslarını kapalı sahnelerde odalarda sergileme sorunuyla karşılaştı.

Oyun yazarı ve yönetmenin destansı malzemeye olan çekiciliği, halkının ulusal kültürünün derinliklerine derinlemesine nüfuz etmeyi, halkın ulusal değerlerini canlandırmayı ve zenginleştirmeyi mümkün kılar. Çeşitli halk destanlarının tiyatro gösterileri canlı bir örnek ve çalışma konusu haline geliyor.

Orta Asya’nın bölgesel kültürü, hem göçebe hem de yerleşik alt türleri içerdiği için paletinin çeşitliliği ile ayırt edilir. Bu nedenle bu kültürlerin destanları geniş bir kapsamda zenginleştirildi. Yerleşik kültür, bir yandan literatüre girmelerini mümkün kıldığı için, diğer yandan göçebe olan, şu ya da bu destanın yeni versiyonlarının ortaya çıkmasına yaygın ve ivme kazandırdı. Folklor yoluyla aktarılan milli gelenek ve ritüeller çağdaşlarımız için büyük ilgi görüyor. Onları sahne dilinde anlatan tiyatro sanatı, özlerini daha iyi anlamak için bir fırsat sağlar.

Orta Asya’da tiyatro sanatının oluşumunda önemli bir rol, destansı malzemenin incelenmesi ve anlaşılmasında yönetmenlerin ve oyun yazarlarının çalışmaları tarafından oynandı. Halk sanatına dayalı dramalar, müzikal dramalar ve operalar yaratma girişimleri olmuştur. Gerici akımların etkisiyle tiyatro gösterileri Müslümanlar için kabul edilemez olarak görülüyordu. Oyun yazarları, destansı eserlerin yaratılmasına yaratıcı bir şekilde yaklaştı, görüntülerdeki bazı karakterleri güçlendirdi, yeni kahramanları halk destanına tanıttı. Ancak afişlerde adı geçen epik eserlerin başlıkları insanları tiyatro sanatına çekmiştir. Böylece halk destanı, Avrupa tiyatrosunun Orta Asya’ya yayılmasında önemli bir rol oynadı.

Destanın tiyatroda dönüşümü, yeni biçimler, tarzlar ve modern sanatsal çözümler için sonsuz bir arayış gerektirir. Ancak bu zor arayış, halk sanatının doğasında bulunan zengin sanatsal kaynaklar sayesinde son derece üretkendir. Bu nedenle, ulusal destanın, sahneyi tekdüze inceleme ve yorumlama yöntemlerinden etkilenmemesi gerektiği, sosyolojik, politik olarak düşünen okuma modellerinin etkisinden uzak olması gerektiği anlaşıldı.

Şu anda, yerli tiyatro sanatı, dünya tiyatro pratiğindeki tüm teatral fikir paletini oluşturan mevcut tüm teatral teknikler ve tekniklerle çalışma hakkına sahiptir. Ulusal mirasın anlaşılması tek bir teatral teknikle sınırlanamaz. Uygulamada görüldüğü gibi, destansı mirasın tam bir yorumu için, yalnızca K. Stanislavsky’nin yöntemlerine değil, aynı zamanda E. Vakhtangov, V. Meyerhold, B. Brecht ve dünya tiyatrosunun diğer figürlerine de ihtiyaç vardır.

Yeni dönemin izleyicisinin basit sorulara hazır cevaplara ihtiyacı yok; daha derin, düşündürücü performanslarla ilgileniyor. Modern teknoloji ve kitle kültürü dünyasına dalmış bir insana düşünce fırsatı vermek, tiyatro sanatına yakışır bir görevdir. Bu görev ancak tiyatro her seyircide bir kişilik görürse çözülebilir. Bağımsız düşünen, hareket edebilen bir kişiliğin oluşumu, bu ana görevdir, tiyatro sanatında destansı yönün amacıdır.

Bugün, Orta Asya’nın bağımsız devletleri daha fazla gelişmenin yolunu belirlemektedir. Orta Asya seyircisi için hangi tiyatro türü daha erişilebilir, hangi sahne alanı halk kahramanlarının performansına daha yakın, bu sorular yirminci yüzyılın 20’li yıllarının tiyatrolarıyla karşı karşıya kaldı, bugün de geçerli. Bu sorunları ele almak ve uzun vadede kendi karşı konulmaz yolunu bulmak için, ulusal tiyatrolara halk destanlarına gömülü asırlık manevi değerler ve ulusal kimlik yardımcı olacaktır. Tiyatro biliminde, yol boyunca başarıların ve sorunların incelenmesi günümüzde önemli bir konudur. Milli bir hazine olan folklor, etnik ve tarihi felsefeyi, halkın etnik oluşumunun oluşum aşamalarını içerir.

Parçalarda halk gelenekleri ortak bir örüntü izlenerek sunulurken, ulusal tiyatrolar kültürü, gelenekleri ve milletin geçmişini yansıtan kendi yorumlarını sunar. Farklı uluslar tarafından yaratılan aynı başlık ve konunun esasen farklı parçaları, üslup, yöntem, sanatsal temsil ve karakter yorumu açısından farklılık göstermez ve asla bir ulusun kahramanı, komşu ulusun yarattığı görüntünün tekrarı değildir. Bu, milletin zihniyetinin, kültürünün, manevi karakterinin ve geleneksel değerlerinin ortaya çıkma şeklidir. Bu da tiyatroların gelişiminde baskın bir özelliktir. Destansı miras, Orta Asya’nın teatral kültürünün altın hazinesidir. 


PDF View

References

  • Aitmatov CH. The Shining peak of the ancient Kyrgyz spirit. In the book «Encyclopedic phenomenon of the epic «Manas». - Bishkek: «Muras», 1995. - 472s. google scholar
  • Rakhmanov M. Uzbek Theater from ancient times to 1917. - Tashkent: Nauka, 1981. - 430 p. google scholar
  • Aristotle. Poetics. - Tashkent: Literature and art, 1980. - 152s. google scholar
  • Klyuyev V. Theatrical and aesthetic views of Brecht. - Moscow: Nauka, 1966. - 183p. google scholar
  • Stanislavsky K. My life in art. - Tashkent: Literature and art, 1965. - 246 p. google scholar
  • Vakhtangov E. On the way to Turandot. - Moscow: Zebra-E, 2010. - 368 p. google scholar
  • Fraser J. Folklore in the old Testament. - Moscow: Politizdat, 1985, 511 p. google scholar
  • Zhirmunsky V. Introduction and study of the epic «Manas». In the collection «Kyrgyz heroic epic «Manas» -Moscow: Publishing house of the Academy of Sciences USSR, 1961. - 378 p. google scholar
  • «Zuhra-Takhir». GazetaTurkmenskaya spark. 1926, 1 November. google scholar
  • Korogli H. Interrelations of the epos of the peoples of Central Asia, Iran and Azerbaijan. - Moscow: Nauka, 1983. - 240 p. google scholar
  • Kaidalova O. Traditions and Modernity. Theatrical art of Central Asia and Kazakhstan. - Moscow: Iskusstvo, 1977. - 296 p. google scholar
  • Kabdieva S. Folklore traditions in the Kazakh theater. - Alma-Ata: Oner, 1986 .- 112 p. google scholar
  • Mirzaev T. Epos and storyteller. - Tashkent: Fan, 2008.- 410 p. google scholar
  • Qodirov M. O'zbek teatri an'analari. - Toshkent: Fan, 1976. - B. 422. google scholar
  • Qodirov M. O'zbek xalq tomosha san'ati. - Toshkent:O'qituvchi, 1981. - B. 224. google scholar
  • Qodirov M. Tomosha san'ati o'tmishidan lavkhalar. - Toshkent: Fan, 1993. - B. 205. google scholar
  • Qodirov M. O'zbek an'anaviy teatri. - Toshkent: Uzbekiston Milliy kutubhonasi nashriyoti, 2010. - B.468. google scholar
  • Qodirov M. Tomosha san'atlari o'tmishda va bugun. 1- volume. - Toshkent: Mumtoz so'z, 2011 .- B. 528. google scholar
  • Manas destani ve etkileri uluslararasi bilgi soleni. - Ankara: Ataturk kultur merkezi, 1995. - 330 s. google scholar
  • Jye3OB M. Thoughts of many years. - Almaty: Jalin, 1961. -542 p. google scholar

Citations

Copy and paste a formatted citation or use one of the options to export in your chosen format


EXPORT



APA

Kosımovna, T.O. (2021). Epic Heritage - The Gold Treasure. Journal of Eurasian Inquiries, 10(2), 249-262. https://doi.org/10.26650/jes.2021.014


AMA

Kosımovna T O. Epic Heritage - The Gold Treasure. Journal of Eurasian Inquiries. 2021;10(2):249-262. https://doi.org/10.26650/jes.2021.014


ABNT

Kosımovna, T.O. Epic Heritage - The Gold Treasure. Journal of Eurasian Inquiries, [Publisher Location], v. 10, n. 2, p. 249-262, 2021.


Chicago: Author-Date Style

Kosımovna, Tadjıbaeva Oltınoy,. 2021. “Epic Heritage - The Gold Treasure.” Journal of Eurasian Inquiries 10, no. 2: 249-262. https://doi.org/10.26650/jes.2021.014


Chicago: Humanities Style

Kosımovna, Tadjıbaeva Oltınoy,. Epic Heritage - The Gold Treasure.” Journal of Eurasian Inquiries 10, no. 2 (Oct. 2021): 249-262. https://doi.org/10.26650/jes.2021.014


Harvard: Australian Style

Kosımovna, TO 2021, 'Epic Heritage - The Gold Treasure', Journal of Eurasian Inquiries, vol. 10, no. 2, pp. 249-262, viewed 20 Oct. 2021, https://doi.org/10.26650/jes.2021.014


Harvard: Author-Date Style

Kosımovna, T.O. (2021) ‘Epic Heritage - The Gold Treasure’, Journal of Eurasian Inquiries, 10(2), pp. 249-262. https://doi.org/10.26650/jes.2021.014 (20 Oct. 2021).


MLA

Kosımovna, Tadjıbaeva Oltınoy,. Epic Heritage - The Gold Treasure.” Journal of Eurasian Inquiries, vol. 10, no. 2, 2021, pp. 249-262. [Database Container], https://doi.org/10.26650/jes.2021.014


Vancouver

Kosımovna TO. Epic Heritage - The Gold Treasure. Journal of Eurasian Inquiries [Internet]. 20 Oct. 2021 [cited 20 Oct. 2021];10(2):249-262. Available from: https://doi.org/10.26650/jes.2021.014 doi: 10.26650/jes.2021.014


ISNAD

Kosımovna, TadjıbaevaOltınoy. Epic Heritage - The Gold Treasure”. Journal of Eurasian Inquiries 10/2 (Oct. 2021): 249-262. https://doi.org/10.26650/jes.2021.014



TIMELINE


Submitted02.07.2021
Accepted11.04.2021
Published Online05.10.2021

LICENCE


Attribution-NonCommercial (CC BY-NC)

This license lets others remix, tweak, and build upon your work non-commercially, and although their new works must also acknowledge you and be non-commercial, they don’t have to license their derivative works on the same terms.


SHARE




Istanbul University Press aims to contribute to the dissemination of ever growing scientific knowledge through publication of high quality scientific journals and books in accordance with the international publishing standards and ethics. Istanbul University Press follows an open access, non-commercial, scholarly publishing.