Research Article


DOI :10.26650/iuitd.2022.1025290   IUP :10.26650/iuitd.2022.1025290    Full Text (PDF)

Hanafi Usul Literature in Mamluk Period

Tuncay Başoğlu

Around eighty Usul works were written by Mamluk Hanafis. Although there is tremendous range in this literature, one of its distinguishing features is its concentration on a few key works. The overall tendencies in Hanafi Usul writing during the late classical (mutaakhkhirun) period, i.e., continuation of the Mawaraunnahr tradition on the one hand and adjustment efforts to Mutakallimun Usul on the other, can also be seen in Mamluk Hanafis’ writings. Besides, the issues that Mamluk scholarly environment brought up, were reflected in Usul works of Hanafis. However, with the exclusion of al-Kafiyaji, the literature on qawaid, adab al-fatwa, and ijtihad and taqlid developed later in Hanafis in opposition to other madhhabs that had writings on these titles in the Mamluk period. Throughout the 7th and 8th (13th and 14th) centuries, the prominent Hanafis of the Mamluk period overwhelmingly came to and settled in Mamluk lands from other places, particularly Central Asia and Anatolia. These scholars primarily studied and composed sharhs on Usul al-Pazdawi, as well as mukhtasars from the 7th/13th century. At this early phase, sharhs on al-Mughni of al-Khabbazi written by various scholars and sharhs on Usul al-Pazdawi written by al-Sighnaki and his successors constituted the backbone of Hanafi Usul writing. As for the 9th/15th century, the writings of Ibn al-Humam and his disciples constituted outstanding and mature examples. Although the Hanafi scholars of this last century knew the works and views of Sadr al-Sharia and al-Taftazani, no sharh–hashiya tradition developed among them, unlike their Ottoman contemporaries. A similar case is true for Sharh al-Mukhtasar of alIji. On the other hand, some scholars treated Hanafi and Shafii Usul views comparatively, following the path of Ibn al-Saati, as there were others who wrote sharhs on the works of Fakhr al-Din al-Razi and Ibn al-Hajib.

DOI :10.26650/iuitd.2022.1025290   IUP :10.26650/iuitd.2022.1025290    Full Text (PDF)

Memlükler Dönemi Hanefî Usul Literatürü

Tuncay Başoğlu

Memlükler dönemi Hanefîleri seksen civarında usul eseri yazmışlardır. Bu usul yazımının temel hususiyetlerinden biri belirli eserler etrafında odaklanmasının yanısıra hatırı sayılır bir çeşitlilik de göstermesidir. Bir bütün olarak müteahhirûn dönemi Hanefî usul yazımındaki ana eğilimler -Maveraünnehir geleneğini sürdürme ve mütekellimûn yöntemine intibak çabaları- Memlük Hanefileri için de geçerlidir. Bunun yanısıra Memlük ilim ortamının getirdiği tartışmalar da kısmen Hanefî usul çalışmalarına yansımıştır, ancak -Kafiyeci’nin eserleri istisna edilirse- diğer mezheplerin aksine kavaid, fetva âdâbı, ictihad-taklid literatürünün Hanefîlerde daha geç bir dönemde geliştiği söylenebilir. 7./13. ve 8./14. yüzyıllar boyunca Memlük Hanefîleri’nin önde gelenleri, ağırlıklı olarak başka bölgelerden -özellikle Orta Asya’dan ve Anadolu’dan- gelerek Memlük topraklarına yerleşen âlimlerden oluşmaktadır. Bu alimler füruda ağırlıklı olarak Hidaye, usulde ise Pezdevî’nin usulü ile 7./13. yüzyılda telif edilen muhtasarlar üzerine çalışmışlardır. Bu dönemde Habbazî’nin Muğnisi üzerine yazılan şerhler ile Sığnakî ve haleflerinin Pezdevî usulüne şerhleri Hanefî usul yazımının belkemiğini oluşturur. 9./15. yüzyılda ise İbnu’l-Hümam ve öğrencilerinin eserleri, usul çalışmalarının zirvesini teşkil eder. 9./15. yüzyıl Memlük Hanefîleri her ne kadar Sadrüşşeria ve Taftazanî’nin eser ve görüşlerine vâkıf olsalar da söz konusu coğrafyada Osmanlılar’daki gibi bu eserler etrafında bir şerh – haşiye geleneği oluşmamıştır. Benzer bir durum Îcî’nin Şerhu’l-Muhtasar’ı için de geçerlidir. Öte yandan Memlük Hanefileri arasında İbnu’s-Saatî’nin açtığı yoldan giderek Hanefî ve Şâfiî usul görüşlerini karşılaştırmalı olarak işleyenler olduğu gibi, doğrudan Fahreddin er-Râzî veya İbnu’lHacib’in eserleri üzerine çalışma yapan âlimler de söz konusudur. 


EXTENDED ABSTRACT


The aim of this article is to map out Usul studies of Hanafis of the Mamluk period. According to our findings, 43 Hanafi scholars wrote around 80 Usul works throughout that period. However, it is possible to find new Usul works through more research in the manuscript libraries or historical sources. I pointed out the status of these works, whether they are extant as manuscripts or printed or edited as part of dissertations, or not extant and mentioned only in the bio-bibliographical sources. Although more than half of the works in our list are extant now, few of them were published through the scholarly critical edition, few of them were studied by the researchers.

Even if they were raised in other locations, I included those scholars who lived and died in Mamluk lands. During the Mamluk period, many prominent Hanafis from Central Asia and Anatolia moved to and settled in Mamluk lands in the 7th and 8th (13th and 14th) centuries. These scholars mostly studied and wrote sharhs on al-Hidaya in furu al-fiqh, as well as Usul al-Pazdawi and mukhtasars written in the 7th/13th century in Usul al-fiqh (with the exception of al-Muntakhab of al-Ahsikati, on which very few commentary was produced in the Mamluk region). At this early phase, sharhs on al-Mughni of al-Khabbazi and al-Manar of al-Nasafi written by various scholars and sharhs on Usul al-Pazdawi written by al-Sighnaki and his successors constituted the backbone of Hanafi Usul writing. There were a few sharhs on the work of Ibn al-Saati, Iraqi Hanafi scholar of the 7th century, who wrote his Usul following the example of al-Amidi. As to the 9th/15th century, the writings of Ibn al-Humam and his disciples constituted the outstanding and mature examples in Usul.

Although this literature is known for its focus on some pivotal works, there is also a remarkable diversity, as evidenced by attempts to write new mukhtasars such as al-Shamil fi al-Usul by an unknown author, Quds al-Asrar by Ibn al-Rabwa al-Qunawi and works by Alauddin al-Turkmani. Some scholars, on the other hand, compared Hanafi and Shafii Usul viewpoints, following the path of Ibn al-Saati, like Jami al-Usul of Rukn al-Din al-Samarqandi and al-Tahrir of Ibn al-Humam, while others studied the writings of Fakhr al-Din al-Razi and Ibn al-Hajib.

Although the Hanafi scholars of the Mamluk period had known the works and views of Sadr al-Sharia al-Thani and al-Taftazani, no sharh and hashiya tradition developed among them, unlike their Ottoman contemporaries except Nuqrakar (Abdullah b. Muhammad al-Nisaburi) who wrote a commentary on al-Tanqih of Sadr al-Sharia, and Ibn Qutlubuga who wrote a hashiya on that commentary. A similar case is true for Sharh al-Mukhtasar of al-Iji. Although some Hanafis of this period wrote commentaries on al-Mukhtasar of Ibn al-Hajib, there is no such writing of hashiyas on the works of al-Iji, al-Taftazani, and Sayyid Sharif al-Jurjani. This is another difference from Ottoman Hanafi scholars.

The overall tendencies in Usul writing of Hanafis of the late classical (mutaakhkhirun) period, i.e., continuation of Mawaraunnahr tradition on the one hand and adjustment efforts to mutakallimun Usul on the other is recognizable in the writings of Mamluk Hanafis too. From the 8th century on, many of the Hanafi scholars –especially those coming from eastern lands– had a thorough training and competency in logic, mutaakhkhirun kalam, and falsafah, as we may see the outcomes of this knowledge in style and content of the writings of Siraj al-Din al-Ghaznawi al-Hindi, Ibn Mubarakshah, Nuqrakar, Ibn al-Humam, and al-Kafiyaji. Discussions on Kalami, logical, linguistic, and legal principles (muqaddimât) are examples of the novelties in Hanafi Usul writing of that period.

Furthermore, many of the issues that the Mamluk scholarly environment brought about, were mirrored in Usul works of Hanafis, but not all of them were evenly represented. Some scholars, such as Ibn al-Humam, debated matters such as ijtihad, taqlid, and intisab and intiqal (following a madhhab and transition to another one). Not all Hanafis tackled these matters in accordance with the Hanafi Usul tradition, but some of them did so as they were articulated in al-Amidi and later. We may add to this, mention of subsidiary or secondary sources like urf. 

Effects of widespread hadith culture may be seen in the Usul and furu writings of Mamluk Hanafis. Besides this, criticism directed to Hanafis on issues related to hadith sciences triggered new works on hadith as well as more elaborated treatment of the related issues in Usul works. Moreover, there are some Hanafis of Ahl al-Hadith orientation like Sadr al-Din Ibn Abi’l-Izz and Shams al-Din al-Qunawi that have different approaches to some Usul issues like madhhab and taqlid, different than the main group of Hanafis. However, the literature on qawaid and adab al-fatwa developed later in Hanafis in opposition to other madhhabs that had writings on these titles in the Mamluk period.

In sum, there is a vast field of research and need for scholarly publication of manuscripts that call for the contribution of young scholars. Considering the reshaping of Hanafi Usul, especially in the 8th/14th century, together with the discussions on new legal issues and the issues brought by the legal practices of the Mamluk legal system, it is interesting to find out how Hanafis of this period interpreted the madhhab and contributed to it, and how their thoughts and approaches were reflected in the Ottoman scholars and other Hanafis of later periods. 


PDF View

References

  • Temel Kaynaklar google scholar
  • Abdülaziz el-Buhârî. Keşfu’l-esrâr şerhu Usuli’l-Pezdevî. Beyrut: Dâru’l-Kitabi’l-Arabî, ty. google scholar
  • ____________. “Reddu Kavadihi’t-Tahkik: Dirase ve Tahkik”. thk. Abdülaziz b. Yahya el-Mevlud eş-Şenkiti. doktora tezi, Medine İslam Üniversitesi, 1433/1434. google scholar
  • Âmidî, Seyfeddin Ali b. Muhammed. el-İhkâm fî Usûli’l-Ahkam. nşr. Seyyid el-Cemilî. Beyrut: Dâru’l-Kitabi’l-Arabî, 1404/1984. google scholar
  • Ayıntabî, Şihabeddin Ahmed b. İbrahim. Fethu’l-mucnî şerhu’l-Muğni. Süleymaniye Ktp. Fatih. 1380. (yazılış tarihi: 737h.); thk. Rîm bt. Mâtır b. Abdillah el-Uteybî (doktora tezi; eserin ilk kısmı) - Hulud bt. Muhammed b. Mübarek el-Asîmî (doktora tezi; eserin ikinci kısmı), Ümmülkura Üniversitesi, 1436/2015. google scholar
  • Babertî, Ekmeleddin Muhammed b. Muhammed. el-Envâr fî şerhi’l-Menâr. Süleymaniye Ktp., Carullah, 537. google scholar
  • ____________. en-Nüketu’z-zarîfe fî tercihi mezhebi Ebî Hanife. thk. Belle el-Hasan Ömer Müsaid. Riyad: Melik Suud Üniversitesi, 1418/1997. google scholar
  • ____________. er-Rudud ve’n-nukud şerhu Muhtasarı İbni’l-Hacib. thk. Seyfullah b. Salih b. Avn el-Ömerî. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 1426/2005. google scholar
  • ____________. et-Takrir li-Usuli Fahri’l-İslam el-Pezdevî. thk. Abdüsselam Subhi Hamed. Kuveyt: Vizaretu’l-Evkaf ve’ş-Şuuni’l-İslamiyye, 1426/2005. google scholar
  • Bilbisî, Mansur b. Ebi’l-Hayr. Cevahiru’l-efkar fi şerhi Muhtasari’l-Menar. Mektebetu İbn Abbas. 149. google scholar
  • Celaleddin et-Tebbanî, Celal b. Ahmed b. Yusuf et-Tirevî. Minhacu’ş-şeria şerhu’l-Menar. Süleymaniye Ktp. Şehid Ali Paşa. 655. google scholar
  • Etkânî, Kıvamuddin Emir Katib b. Ömer. et-Tebyîn Şerhu’l-Müntehab. thk. Sabir Nasr Mustafa Osman. Kuveyt: Vizaretu’l-Evkaf ve’ş-Şuuni’l-İslâmiyye, 1420/1999. google scholar
  • ____________. eş-Şâmil fi şerhi usuli’l-Bezdevî. Süleymaniye Ktp. Carullah. 487, 488. thk. (İmam Muhammed b. Suud Üniversitesi’nde tez olarak her biri farklı bir parçasını tahkik etmiştir) Ahmed b. Süleyman b. Salih er-Râcihî. y.lisans tezi, 1422/2001; Hamed b. Abdullah el-Hammâd. y.lisans tezi, 1422/2001; Abdülkadir b. Yasin el-Hatîb. doktora tezi, 1423/2002; Saîd b. Sa’d Cum’ân el-Umerî. doktora tezi, 1424/2003; Faysal b. Âmir ez-Züveybî. y.lisans tezi, 1424/2003; Faysal b. Suud el-Halîbî. doktora tezi, 1424/2003; İsa b. Muhammed el-Belhîd. doktora tezi, 1424/2003; Abdullah b. Nâsır en-Nâsır. doktora tezi, 1428/2007. google scholar
  • Gaznevî, Siraceddin Ömer b. İshak b. Ahmed. el-Ğurretu’l-münîfe fî tahkîki ba’zı mesâili’l-İmam Ebî Hanife. ta’lîk: Muhammed Zahid el-Kevseri. Kahire: Matbaatu’s-Saade, 1370/1950. google scholar
  • . Kâşifumeâm’l-Bedî' ve beyânumuşkileti’l-menî'. Süleymaniye Ktp. Hasan Hüsnü Paşa. 531. google scholar
  • ____________. Şerhu’l-Muğni. Süleymaniye Ktp. Carullah. 533. thk. Satirya Efendi Zeyn-Muhammed Ahmed Kesuli. Doktora tezi. Ümmülkura Üniversitesi (Mekke), 1406/1985. google scholar
  • Habbâzî, Ömer b. Muhammed el-Hucendî. el-Muğnîfî usûli’l-fıkh. nşr. Muhammed Mazhar Beka. Mekke 1403/1983. google scholar
  • ____________. Şerhu’l-Muğnî fî usûli’l-fıkh. nşr. Muhammed Mazhar Beka. Mekke: el-Mektebetu’l-Mekkiyye, 1426/2005. google scholar
  • İbn Ebi’l-İzz el-Hanefi, Ali b. Ali es-Sâlihî. el-İttiba’. thk. Muhammed Ataullah Hanif - Asım b. Abdullah el-Karyutî. Amman: Âlemü’l-Kütüb, 1405. google scholar
  • İbn Emiri Hac, Şemseddin Muhammed b. Muhammed. et-Takrir ve’t-tahbir. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1403/1983. google scholar
  • İbn Habib el-Halebî, Tahir b. Hasen. Muhtasaru’l-Menâr (Mecmuu mütun usuliyye, 2-26) içinde. nşr. Cemaleddin el-Kasımî. Dımaşk: el-Mektebetü’l-Haşimiyye, ty. google scholar
  • İbnu’l-Hümam, Kemaleddin Muhammed b. Abdilvahid es-Sivasî el-İskenderî. et-Tahrîr fî usuli’l-fıkh. Kahire: Mustafa el-Babi el-Halebi, 1351/1932. google scholar
  • İbn Kutluboğa, Zeynuddin Kasım b. Kutluboğa. Hulasatu’l-efkar şerhu Muhtasari’l-Menar. thk. Hafız Senaullah ez-Zahidî. Beyrut: Daru İbn Hazm, 1424/2003. google scholar
  • ____________. Risale fi’l-usul. Ahmed b. Ali el-Meninî’nin (v. 1172) el-Urfu’n-nâsim şerhu Risaleti Allameti’l-Kasım adlı eseri içinde. thk. Terhib b. Rebî’an ed-Devserî. y. lisans tezi. Medine İslam Üniversitesi, 1412. google scholar
  • ____________. Tahrîcu ehâdîsi’l-Pezdevî (Usulu’l-Pezdevî ile birlikte). thk. Said Bekdaş. Beyrut: Daru’l-Beşairi’l-İslâmiyye - Medine: Daru’s-Sirac, 1436/2014. google scholar
  • İbnu’r-Rabve el-Konevî, Muhammed b. Ahmed. Kudsu’l-esrâr fi ihtisari’l-Menâr. Süleymaniye Ktp. Laleli. 3658. 86a-105b. Eser kısmî olarak tahkik edilmiştir: Perjîn Abdurrahman el-Cumûr. “jl^jil ^s jIj^VI ^--â jjâ^jj î^l;_- ^U>yi i_,1j Jl 4jJI ub j> (_4 764 o) ^ij^JI ^^jjâJI jjJI ^^IjJ jUJI”. College of Education for Women Journal. Irak Üniversitesi (el-Câmiatu’l-Irakiyye), 7/1 (2017), 61-96. google scholar
  • ____________. el-Mekkî el-Muhtar fi şerhi Kudsi’l-esrâr. Süleymaniye Ktp. Laleli. 764. google scholar
  • İbnu’s-Sâiğ ez-Zümürrüdî, Abdurrahman b. Muhammed b. Ahmed. Şerhu’l-Muğni. Süleymaniye. Ayasofya. 987. İbnu’ş-Şıhne, Ebu’l-Fazl Muhammed b. Muhammed el-Halebî. Tenvîru’l-Menar. Müellifin Nihayetu’n-nihaye fî tahrîri takrîri’l-Hidaye adlı eserinin ilk cildi içinde. Süleymaniye Ktp. Âşir Efendi. 108. vr. 8b-20b. google scholar
  • İbn Tolun, Şemseddin Muhammed b. Ali. el-Ğurafu’l-aliyye fî teracimi müteahhiri’l-Hanefiyye. thk. Ali es-Seyyid Abdüllatif. İstanbul: İSAM - Beyrut: İSAM - Daru’r-Reyahîn, 2022 (yayımlanacak). google scholar
  • Kafiyeci, Muhyiddin Muhammed b. Süleyman el-Bergamavî. el-Ferah ve’s-surûr fî beyani’l-mezahibi’l-erbaati fi’l-usûr (Neşatu’s-sudur ile birlikte). thk. Hasan Özer. İstanbul: Daru’l-İrşad, 2011. google scholar
  • ____________. Neşatu’s-sudur fi şerhi’l-Ferah ve’s-surûr. thk. Hasan Özer. İstanbul: Daru’l-İrşad, 2011. google scholar
  • ____________. el-Vecîzu’n-nizam fî izhari medariki’l-ahkam. şu makale içinde: Hasan Özer. “Kâfiyecî ve “el-Kitâbü’l-Vecîzü’n-Nizâm fî Izhâri Medâriki’l-Ahkâm” adlı Risalesi”. İslâm Hukuku Araştırmaları Dergisi, 9 (2007), 351-377. google scholar
  • el-Kâmil şerhu’ş-Şâmil fi’l-usûl. (müellifi meçhul). Beyazıt Ktp. Beyazıt. 1835. google scholar
  • Kâkî, Kıvamuddin Muhammed b. Muhammed el-Buharî. Câmiu’l-esrâr fî şerhi’l-Menâr. thk. Fazlurrahman Abdulğafur el-Afganî. Mekke-Riyad: Mektebetu Nizar Mustafa el-Baz, 1426/2005. google scholar
  • ____________. Bunyanu’l-vusûl fi şerhi’l-usûl li’l-Pezdevî. Süleymaniye Ktp. Carullah. 486. google scholar
  • Kirmanî, Kıvamuddin Mesud b. Muhammed. el-Mukni'fi şerhi’l-Muğni. thk. Yasir b. Derviş el-Ğamidî. y. lisans tezi. Medine İslam Üniversitesi, 1433/2012. google scholar
  • Mîrek, Muhammed b. Mübarekşah. Medaru’l-fuhul fi şerhi Menari’l-usûl. Süleymaniye Ktp. Hekimoğlu Ali Paşa. 302. google scholar
  • ____________. Dairu’l-vusûl ilâ ilmi’l-usûl. Dâru’l-Kutubi’l-Katariyye. 71. google scholar
  • Muslihuddin et-Tebrizî, Musa b. Muhammed. er-Refî’ fi şerhi’l-Bedi’. Süleymaniye Ktp. Yeni Cami. 331 (eserin 2. cildi). google scholar
  • Müeyyedüddin el-Harizmî el-Kaanî, Mansur b. Ahmed. Şerhu’l-Muğnî. thk. Muhammed Ferruh Oruç. “Habbâzî’nin el-Muğnî fî Usûli’l-Fıkh Adlı Eserine Hârizmî Tarafından Yapılan Şerhin Tahkik ve Tahlili” içinde. y. lisans tezi. Kayseri Erciyes Üniversitesi, 2015. google scholar
  • Nesefî, Hafızüddin Ebu’l-Berekat Abdullah b. Ahmed. Keşfu’l-esrar şerhi’l-musannif ale’l-Menar. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1986. google scholar
  • Nukrekar, Abdullah b. Muhammed. Şerhu’l-Menar. Süleymaniye Ktp. Laleli. 760. google scholar
  • ____________. Şerhu’t-Tenkîh. Bayezid Ktp. Veliyyüddin. 967. google scholar
  • Rükneddin es-Semerkandî, Ubeydullah b. Muhammed. Camiu’l-usûl fi beyani’l-kavaidi’l-Hanefiyye ve’ş-Şafiiyye fi usuli’l-fıkh. 2 cilt. thk. İsmet Garibullah Şimşek. İstanbul: İSAM, 1441/2020. google scholar
  • ____________. Telhîsu Câmii’l-usul. Süleymaniye Ktp. Fatih. 1318. vr. 111b-133b. google scholar
  • Sığnakî, Hüsameddin Hüseyin b. Ali. Kitâbü’l-vafi fî usuli’l-fıkh. 5 cilt. thk. Ahmed Muhammed Mahmûd Yemani. Kahire: Dâru’l-Kahire, 1423/2003. google scholar
  • ____________. el-Kâfi şerhu’l-Pezdevî. 5 cilt. thk. Fahreddin Seyyid Muhammed Kanet. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 1422/2001. google scholar
  • ____________. et-Tesdîd fî şerhi’t-Temhîd li’s-Siğnaki. thk. Ali Tarık Ziyat Yılmaz. İstanbul: İSAM, 2020. google scholar
  • Yusuf b. İbrahim el-Vannuğî. Gayetu’t-tahriri’l-cami'. Süleymaniye Ktp. Carullah. 558. google scholar
  • ____________. Keşfu’ş-şevârid şerhu Gayeti’t-tahriri’l-cami'. Mektebetu Muhammed b. Türkî et-Türkî (bu google scholar
  • nüsha, Leiden nüshasına dayanmaktadır) https://www.alukah.net/library/0/134862/ (22.01.2022). google scholar
  • Zeynuddin İbnu’l-Aynî, Abdurrahman b. Ebî Bekr. Şerhu metni’l-Menar fi usuli’l-fıkh. thk. Alâ Semir et-Tuhî et-Tavvaf. İstanbul: Daru’l-Beyrutî, 1442/2021. google scholar
  • Çağdaş Araştırmalar google scholar
  • Agitoğlu, Nurullah. “Hicri VIII. Asır Hanefî Usûlcülerinin Bazı Hadis Meselelerine Yaklaşımı: Sadrüşşerîa Örneği”. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8/18 (2017/3), 9-22. google scholar
  • ____________. “Hanefî Usûlcü Habbâzi’nin (ö. 691/1292) Bazı Hadîs Usûlü Konularına Yaklaşımı”. Türkoloji Araştırmaları, 12/20 (2017), 53-62. google scholar
  • Arvas, Mehmet Sait. “Hicri VII. Asra Kadar Hanefî Usûlü Bağlamında Fıkıh Usûlü Kelâm İlişkisi”. doktora tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, 2018. google scholar
  • Başoğlu, Tuncay. “Eyyûbîler ve Memlükler Dönemi Fıkıh Yazımı”. İslâm Tetkikleri Dergisi, 10/1 (2020), 229-332. google scholar
  • . el-Fıkhu fi’l-ahdeyni’l-Eyyûbî ve’l-Memlûkî-Hasâisu’t-Te’lîf ve Serdu’l-Muellefât. Beyrut: Dâru’r-Reyâhîn, 1443/2021. google scholar
  • ____________. “Hicri Beşinci Asır Fıkıh Usûlü Eserlerinde İllet Tartışmaları”. doktora tezi, Marmara Üniversitesi, 2001. google scholar
  • Bedir, Murteza. “The Early Development of Hanafi Usûl al-Fiqh”. doktora tezi, University of Manchester, 1999. google scholar
  • ____________. Buhârâ Hukuk Okulu: Vakıf Hukuku Bağlamında X-XIII. Yüzyıl Orta Asya Hanefi Hukuku Üzerine Bir İnceleme. İstanbul: İSAM Yayınları, 2014. google scholar
  • Bekdemir, Sezayi. “Sadrüşşeria es-Sâni’nin Hukukçuluğu (et-Tavzîh fi Halli Ğavâmizi’t-Tenkîh Adlı Eseri Bağlamında)”. doktora tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, 2016. google scholar
  • Boynukalın, Mehmet. Fıkıh Usulü Alimleri ve Eserleri (III-XIII. Hicri Yüzyıl). İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı (İFAV), 2017. google scholar
  • ____________. “Hanefî Usûl Muhtasarlarının Gelişimi: (I) Usûlü’l-Pezdevî ve Hanefî Usûlündeki Yeri”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 30 (2017), 487-526. google scholar
  • ____________. “Hanefî Usûl Muhtasarlarının Gelişimi: (II) Hüsameddin el-Ahsîketî’nin el-Müntehab’ı ve Hanefî Usûlündeki Yeri”. Kocaeli Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1/2 (2017), 21-42. google scholar
  • ____________. “Hanefi Usûl Muhtasarlarının Gelişimi: (III) Habbâzî’nin Muğnî’si ve Hanefi Usûlündeki Yeri”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 31 (2018), 589-609. google scholar
  • ____________. “Neşetü Usûli’l Fıkhî’l-Hanefî ve Tatavvuruhu”. M.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 35/2 (2008), 27-56. google scholar
  • Çöğenli, M. Sadi. “Bâbertî ve “En-Nüketü’z-Zarife fi Tercih-i Mezheb-i Ebi Hanife” Adındaki Risalesi”, Ekmelüddîn Bâbertî’yi Keşif Yolunda I. Ekmelüddîn Bâbertî Sempozyumu, 28-30 Mayıs 2010 içinde, 281-302. google scholar
  • Dokak, Zübeyde Özben. Maveraünnehir Hanefi Usulünde Sünnet (V.-VIII. Asırlar Çerçevesinde Mukayeseli Bir Yaklaşım). İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı (İFAV), 2020. google scholar
  • Ekmelüddin Baberti’yi Keşif Yolunda: I. Ekmelüddin Baberti Sempozyumu (28-30 Mayıs 2010). ed. Selçuk Coşkun. Bayburt: Bayburt Üniversitesi, 2014. google scholar
  • Esen, Bilal. Hanefi Usulcülerinde İctihad Teorisi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 2012. google scholar
  • ____________. “İctihadda İsabet Meselesi Bağlamında Ebu Hanife ve Hanefi Usulcüler Hakkında İleri Sürülen Görüşlerin Değerlendirilmesi”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 19 (2012), 269-298. google scholar
  • Günay, Hacı Mehmet. “İbnü’t-Türkmânî, Tâceddin”. TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org. tr/ibnut-turkmani-taceddin (03.08.2021). google scholar
  • Habeşî, Abdullah Muhammed. Câmiu’ş-şurûh ve’l-havâşî. Ebudabi: el-Mecmau’s-Sekafî, 1425/2004. google scholar
  • Kalaycı, Mehmet. Tarihsel Süreçte Eşarilik - Maturidilik İlişkisi. Ankara: Ankara Okulu, 2019. google scholar
  • Kaya, Eyyüp Said. “Mezheb İlmi: Kafiyeci’nin Fıkıh İçin Yeni Bir Alt-Disiplin Teklifi”. Divan Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 25/50 (2021/1), 1-44. google scholar
  • Khanjanov, Shahin. “Memlükler Dönemi Hanefilerinde İçtihad ve Taklid Tartışmaları”. doktora tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, 2021. google scholar
  • el-Hayrât, Menaf Halid- Yasir Abdülhamid en-Neccar. “Kitabu Cevahiri’l-Efkar ala Muhtasari’l-Menar li’l-Bilbîsî: Tahkik ve Diraseki Mebhasi’l-Emr min Bidayeti’l-Mebhas ila Ahiri Fasli: ve’l-kuffar muhatabun bi’l-iman”. Mecelletu’l-Buhus ve’d-Dirasâti’ş-Şer’iyye, 55 (1441), 57-108. google scholar
  • Heysem Abdulhamid Ali Hazne. Tatavvuru fikri’l-usulî el-Hanefî: Dirase tarihiyye tahliliyye tatbikiyye. Amman: Daru’r-Râzî, 1428/2007. google scholar
  • İnanır, Ahmet. “Ekmeleddin Bâbertî’nin “en-Nüketü’z-Zarîfe fî Tercîhi Mezhebi Ebî Hanife” Adlı Risalesinin Metin ve Tercümesi”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 21 (2013), 71-93. google scholar
  • Kahraman, Abdullah. “Bir İslam Hukukçusu Olarak Ekmelüddin el-Bâbertî”. Kocaeli Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1/2 (2017), 1-20. google scholar
  • Karataş, Fatih. “Babertî’nin el-İnâye Adlı Eserinde Fıkıh Usûlü Tatbiki”. doktora tezi, Erzurum Atatürk Üniversitesi, 2017. google scholar
  • Koca, Ferhat. “İbn Ebü’l-İz”. TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-ebul-iz (16.07.2021). google scholar
  • Kumbasar, H. Murat. Bâberti ile İbn Melek Arasındaki Fıkhi Tartışmalar: Tuhfe-Mebarık Özelinde. Ankara: Araştırma Yayınları, 2016. google scholar
  • Muhammed, Kadir Recep. Bayburtlu Bir Alim: Ekmelüddin Baberti ve Kelam İlmindeki Yeri. Bayburt: Bayburt Üniversitesi, 2015. google scholar
  • Oruç, Muhammed Ferruh. “Habbâzî’nin el-Muğnî fî Usûli’l-Fıkh Adlı Eserine Hârizmî Tarafından Yapılan Şerhin Tahkik ve Tahlili”. yüksek lisans tezi, Kayseri Erciyes Üniversitesi, 2015. google scholar
  • Özcan, Tahsin. “Nukrekâr”. TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/nukrekar (01.12.2020). google scholar
  • Özen, Şükrü. “Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’nin Fıkıh Usûlünün Yeniden İnşası”. Doçentlik Tezi, Marmara Üniversitesi, 2001. google scholar
  • Özgür, Can. “Memlûk-Kıpçak Türkçesiyle Yazılmış Bir Fıkıh Kitabı: Şerhü’l Menâr”. Devirleri Aydınlatan Meş’ale: İmâm-ı A’zam - Uluslararası Sempozyum Tebliğler Kitabı, 28-30 Nisan 2015. haz. Ahmet Kartal - Hilmi Özden. Eskişehir: Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi, 2015, 475-479. google scholar
  • Rıdvanoğlu, Mahmut. “Habbâzî”. TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/habbazi (01.12.2020). google scholar
  • Sinanoğlu Mustafa. “Semerkandî, Ubeydullah b. Muhammed”. TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi. org.tr/semerkandi-ubeydullah-b-muhammed (10.01.2021). google scholar
  • Şen, Yusuf. Osmanlı’da Fıkıh Usulü Anlayışı -Baberti Örneği-. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2015. google scholar
  • Timür, İhsan. “Tahavi’nin Akide Şerhlerinde İtikadi Farklılaşmalar”. doktora tezi, Ankara Üniversitesi, 2016. google scholar
  • ____________. “Tahâvî Akîdesi’ne Ehl-i Hadis Yorum: Sadruddin İbn Ebi’l-İz ve el-Akîdetü’t-Tahâviyye Şerhi”. Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4/2 (2017), 53-72. google scholar
  • Topal, Şevket - Mehmet Sait Arvas. “Hanefî Usûlündeki Temel Yaklaşımlar (Hicri Altıncı Asrın Ortalarına google scholar
  • Kadar)”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 13 (2018), 175 - 209. google scholar
  • Uğur, Seyit Mehmet. “Fıkıh Usûlü Yazımında Memzûc Metot Üzerine Bir İnceleme: İbnü’s-Sââtî’nin Nihâyetü’l-Vüsûl’ü Örneği”. Bilimname: Düşünce Platformu, 38 (2019/2), 689-724. google scholar
  • ____________. Hanefilerde Mezhep İçi Tercih ve Usulü. İstanbul: M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2019. google scholar
  • Ümütli, Mehmet. “Sadruşşerîa’nın Usul Anlayışı ve Hanefi Usul Geleneğindeki Yeri”. doktora tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, 2018. google scholar
  • Yaran, Rahmi. “Siğnâkî”. TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/signaki (30.11.2020). google scholar
  • Yavuz, Yusuf Şevki. “el-Akîdetü’r-Rükniyye”. TDVİslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ el-akidetur-rukniyye (10.01.2021). google scholar

Citations

Copy and paste a formatted citation or use one of the options to export in your chosen format


EXPORT



APA

Başoğlu, T. (2022). Hanafi Usul Literature in Mamluk Period. Journal of Islamic Review, 12(1), 55-92. https://doi.org/10.26650/iuitd.2022.1025290


AMA

Başoğlu T. Hanafi Usul Literature in Mamluk Period. Journal of Islamic Review. 2022;12(1):55-92. https://doi.org/10.26650/iuitd.2022.1025290


ABNT

Başoğlu, T. Hanafi Usul Literature in Mamluk Period. Journal of Islamic Review, [Publisher Location], v. 12, n. 1, p. 55-92, 2022.


Chicago: Author-Date Style

Başoğlu, Tuncay,. 2022. “Hanafi Usul Literature in Mamluk Period.” Journal of Islamic Review 12, no. 1: 55-92. https://doi.org/10.26650/iuitd.2022.1025290


Chicago: Humanities Style

Başoğlu, Tuncay,. Hanafi Usul Literature in Mamluk Period.” Journal of Islamic Review 12, no. 1 (Oct. 2022): 55-92. https://doi.org/10.26650/iuitd.2022.1025290


Harvard: Australian Style

Başoğlu, T 2022, 'Hanafi Usul Literature in Mamluk Period', Journal of Islamic Review, vol. 12, no. 1, pp. 55-92, viewed 2 Oct. 2022, https://doi.org/10.26650/iuitd.2022.1025290


Harvard: Author-Date Style

Başoğlu, T. (2022) ‘Hanafi Usul Literature in Mamluk Period’, Journal of Islamic Review, 12(1), pp. 55-92. https://doi.org/10.26650/iuitd.2022.1025290 (2 Oct. 2022).


MLA

Başoğlu, Tuncay,. Hanafi Usul Literature in Mamluk Period.” Journal of Islamic Review, vol. 12, no. 1, 2022, pp. 55-92. [Database Container], https://doi.org/10.26650/iuitd.2022.1025290


Vancouver

Başoğlu T. Hanafi Usul Literature in Mamluk Period. Journal of Islamic Review [Internet]. 2 Oct. 2022 [cited 2 Oct. 2022];12(1):55-92. Available from: https://doi.org/10.26650/iuitd.2022.1025290 doi: 10.26650/iuitd.2022.1025290


ISNAD

Başoğlu, Tuncay. Hanafi Usul Literature in Mamluk Period”. Journal of Islamic Review 12/1 (Oct. 2022): 55-92. https://doi.org/10.26650/iuitd.2022.1025290



TIMELINE


Submitted18.11.2021
Accepted31.01.2022
Published Online30.03.2022

LICENCE


Attribution-NonCommercial (CC BY-NC)

This license lets others remix, tweak, and build upon your work non-commercially, and although their new works must also acknowledge you and be non-commercial, they don’t have to license their derivative works on the same terms.


SHARE




Istanbul University Press aims to contribute to the dissemination of ever growing scientific knowledge through publication of high quality scientific journals and books in accordance with the international publishing standards and ethics. Istanbul University Press follows an open access, non-commercial, scholarly publishing.